Czy i kiedy lipień europejski migruje? A może jest rybą bardziej przywiązaną do jednego miejsca i nie podejmuje dłuższych wędrówek? Najnowsze badania telemetryczne przeprowadzone w Czechach próbują odpowiedzieć na te pytania. Wyniki obserwacji okazały się zaskakujące gdyż dowiodły istnienia zarówno migrujących stad jak i preferujących osiadły tryb życia.



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h3 class="wp-block-heading">Najnowsze badania migracji lipieni</h3>



<a href="https://krainapstraga.pl/post/lipien-europejski-arktyczny-i">Lipień europejski (Thymallus thymallus)</a> uchodzi za gatunek związany z określonymi odcinkami rzeki niepodejmujący bardzo długich wędrówek migracyjnych. Nowe badania telemetryczne przeprowadzone w górnej części dorzecza Wełtawy (Czechy) pokazują jednak, że jego ekologia jest znacznie bardziej złożona. W obrębie jednej populacji mogą bowiem współistnieć dwie odmienne grupy o różnych strategiach życiowych: część ryb pozostaje przez cały rok na ograniczonym obszarze, natomiast inne odbywają długodystansowe wędrówki pomiędzy letnimi stanowiskami, zimowiskami oraz obszarami tarłowymi. Badania dowiodły, że różnice te nie wynikają z przypadku — są powiązane z wiekiem, masą ciała, temperaturą, a nawet z dobowym rytmem aktywności poszczególnych osobników.



Badanie przeprowadzono w górnych odcinkach rzek Řasnice i Wełtawa, powyżej zbiornika Lipno. W badaniu oznakowano 37 dzikich lipieni (20 samców i 17 samic), które przez pełne 12 miesięcy (od lipca 2019 do lipca 2020) śledzono metodami radiotelemetrycznymi, mierząc jednocześnie ich temperaturę ciała. Wszystkie obserwowane ryby były mniej więcej w tym samy wieku (około 3 lat). Co ważne &#8211; badane osobniki były dzikie ponieważ odcinek rzeki celowo wybrano tak, aby uniknąć wpływu ryb pochodzących z zarybień.



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="760" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2021/06/fish-6176206_1280-1-1140x760.jpg" alt="lipień" class="wp-image-377" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2021/06/fish-6176206_1280-1-1140x760.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2021/06/fish-6176206_1280-1-300x200.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2021/06/fish-6176206_1280-1-768x512.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2021/06/fish-6176206_1280-1.jpg 1280w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption">Lipień europejski (Thymallus thymallus)</figcaption></figure>



Pierwszym i najważniejszym wnioskiem z prowadzonych obserwacji było wyróżnienie dwóch grup ryb. Pierwsza z nich pozostawała na jednym odcinku, zwykle nie oddalając się na więcej niż dwa kilometry, druga natomiast po około dwóch miesiącach od oznakowania, zaczęła jesienią przemieszczać się w dół rzeki, osiągając najdalsze pozycje w grudniu i styczniu — nawet trzydzieści kilometrów od punktu startowego. Wiosną te same ryby wracały stopniowo w górę rzeki, a najwyższe stanowiska zajmowały latem. To ważna obserwacja, bo wskazuje, że część <a href="https://krainapstraga.pl/post/tarlowe-migracje-lipieni">lipieni migruje nie tylko na tarło</a>, ale również w poszukiwaniu żerowisk i miejsc zapewniających bezpieczne zimowanie.



<h3 class="wp-block-heading">Co wpływa na skłonność do migracji?</h3>



Ciekawie prezentuje się dobowa aktywność ryb. Okazuje się, że lipienie preferujące sezonową „strategię migracyjną” także w ciągu dnia zmieniały swoje położenie w sposób bardziej aktywny i przewidywalny: nocą przesuwały się w górę rzeki, a w dzień lokowały się niżej, w spokojniejszych fragmentach nurtu, najniższe pozycje osiągając zwykle popołudniu. U ryb unikających sezonowych wędrówek takich dobowych zmian nie obserwowano — utrzymywały się one na niewielkim areale i nie zmieniały znacząco pozycji.



Równie interesujące są wyniki dotyczące temperatury ciała. Lipienie migrujące miały inne profile temperatury niż osobniki stacjonarne. Zimą ich ciała były wyraźnie chłodniejsze, co sugeruje, że częściej przebywały w płynących, bardziej turbulentnych i zimniejszych odcinkach rzeki. Wiosną było odwrotnie — w zakresie temperatury wody około 7–11°C ich temperatura ciała była wyższa niż u ryb stacjonarnych, co można tłumaczyć częstszym wykorzystywaniem płytszych, szybciej nagrzewających się warstw wody czyli bardziej świadomego poszukiwania miejsc o sprzyjającej temperaturze dla kondycji i funkcjonowania organizmu.



Badanie wykazało również, że migracje nie były równomiernie rozłożone wśród wszystkich grup wiekowych lipieni. Masa ciała miała wyraźne znaczenie wśród trzyletnich osobników — zarówno samców, jak i samic — przy czym to właśnie samice w tym wieku częściej podejmowały długie wędrówki. Można przypuszczać, że większa masa umożliwia skuteczniejsze wykorzystanie zasobów dostępnych w odległych zimowiskach i na tarliskach, a także zmniejsza ryzyko związane z samą wędrówką.



<h3 class="wp-block-heading">Wnioski płynące z obserwacji</h3>



Choć lipienie &#8222;stacjonarne&#8221; nie migrują daleko, nie oznacza to, że są mniej istotne dla populacji. Zaobserwowano, że zajmowały one głębsze, stabilne stanowiska, miały wyższe temperatury ciała zimą i wykazywały większą aktywność ruchową u progu sezonu rozrodczego. W obrębie jednej populacji ryb na określonym odcinku rzeki funkcjonowały więc dwa równoległe, uzupełniające się style życia.



Najważniejszy wniosek płynący z badań jest taki, że stabilna populacja lipienia wymaga dostępu do pełnego zestawu siedlisk: od zimowisk w głównym nurcie po letnie stanowiska w dopływach i płytkich odcinkach. Każde z tych miejsc musi być osiągalne, bo w przeciwnym razie jedna z dwóch strategii życiowych zacznie zanikać. W Europie rzeki górskie krainy lipienia przegradzane są różnego rodzaju barierami znacznie gęściej niż co 30 kilometrów. Dla lipienia nawet najmniejsze progi czy inne przeszkody są nie do pokonania, co oznacza, że ta część populacji preferująca dalsze migracje skazana jest na przemieszczanie się po znacznie krótszych fragmentach rzeki. Autorzy badania jednoznacznie wskazują, że ochrona i odtwarzanie ciągłości rzek, w tym likwidacja barier, to kluczowy warunek przetrwania dzikich populacji lipienia — szczególnie tych, które zachowały pełne spektrum zachowań migracyjnych.



Link do artykułu na temat badań: <a href="https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/eff.70032">https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/eff.70032</a>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



Zdjęcie na górze: <a href="https://unsplash.com/@cheesycheesecake?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Albert</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/a-river-running-through-a-lush-green-forest-LmNwCut300E?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>

Kraina Pstrąga

Zaskakujące wnioski z obserwacji migracji lipieni

Komentarze