Już wkrótce na Białce Lelowskiej, lewobrzeżnym dopływie Pilicy, przywrócona zostanie ciągłość ekologiczna, która umożliwi migrację ryb i minogów. Prace będą realizowane w programu FEnIKS.



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h4 class="wp-block-heading">Białka Lelowska – charakterystyka rzeki</h4>



<a href="https://krainapstraga.pl/lowiska/pzw-czestochowa/bialka-lelowska">Białka Lelowska</a> to rzeka o długości 26,6 km i powierzchni dorzecza 144 km². Jej źródła znajdują się w okolicach wsi Irządze na Wyżynie Przedborskiej w województwie śląskim. Przepływa przez miejscowości takie jak Turzyn, Lelów, Biała Wielka i Wąsosz, by w Koniecpolu uchodzić do Pilicy. Koryto rzeki wciąż zachowuje naturalny charakter, z piaszczystym dnem i wodami należącymi do I klasy czystości. Niestety, w jej biegu występują bariery hydrotechniczne, takie jak jazy i ruiny dawnych młynów, które utrudniają czy wręcz uniemożliwiają migrację organizmów wodnych.



Na Białce Lelowskiej znajduje się&nbsp;także &#8222;Obszar Natura 2000&#8222;, który powstał&nbsp;z zamiarem ochrony następujących gatunków zwierząt: bóbr europejski, wydra europejska, minóg strumieniowy oraz głowacz białopłetwy. 



<h5 class="wp-block-heading">Minóg strumieniowy (Lampetra planeri)</h5>



Jest to gatunek bezżuchwowy, prowadzi osiadły tryb życia i wymaga dobrze natlenionych wód z odpowiednim podłożem do rozwoju larw. Jego populacja na obszarze Natura 2000 szacowana była na około 290 osobników (badania z 2003-2005). Ta niewielka liczba wynika z braku wystarczającej ilość kryjówek dla osobników dorosłych, potencjalnych tarliska jak i miejsc odrostu narybku. Dodatkowo na niekorzyść minogów działają także bariery hydrotechniczne, które utrudniają jego migrację



<h5 class="wp-block-heading">Głowacz białopłetwy (Cottus gobio)</h5>



To niewielka ryba bentosowa, preferująca czyste wody o wysokiej zawartości tlenu. Populacja głowacza w obszarze Natura 2000 szacowana była na około 550 osobników (2007 rok). Pomimo dobrego stanu siedliskowego gatunek ten jest izolowany przez przeszkody hydrotechniczne. Największym zagrożeniem dla głowacza (ale także dla minoga) jest liczna obecność pstrąga potokowego. Według <a href="https://czestochowa.pzw.pl/brepo/panel_repo/2023/09/30/mrkclv/248999-pliki-odlowy-wedkarskie-2020.pdf">raportów z odłowów wędkarskich</a> <a href="https://krainapstraga.pl/wody-pil/pzw-czestochowa">Okręgu PZW Częstochowa</a> najczęściej poławianą&nbsp;rybą w Białce jest właśnie pstrąg potokowy, okazjonalnie łowi się&nbsp;także pstrągi tęczowe, które mogą być uciekinierami ze stawów hodowlanych.



<h4 class="wp-block-heading">Projekt przywracania drożności rzeki</h4>



Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie, w ramach programu FEnIKS, ogłosił niedawno przetarg na opracowanie dokumentacji przedprojektowej dotyczącej przywrócenia drożności morfologicznej Białki Lelowskiej. FEnIKS to&nbsp;największy pod względem finansowym program krajowy w całej Unii Europejskiej obejmujący dofinansowaniem szereg zadań, m.in. zadania z zakresu gospodarki wodno-ściekowej oraz odpadowej. Końcowym celem projektu przywrócenia drożności Białki Lelowskiej jest poprawa stanu ekologicznego rzeki poprzez umożliwienie swobodnej migracji ryb i innych organizmów wodnych. Rewitalizacja obejmuje m.in. odtworzenie tarlisk żwirowo-kamiennych dla gatunków wymagających twardego podłoża do rozrodu oraz usunięcie barier utrudniających migrację.



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="855" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/03/bialka_lelowska-1140x855.jpeg" alt="" class="wp-image-3445" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/03/bialka_lelowska-1140x855.jpeg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/03/bialka_lelowska-300x225.jpeg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/03/bialka_lelowska-768x576.jpeg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/03/bialka_lelowska.jpeg 1200w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption">Białka Lelowska (zdjęcie autora)</figcaption></figure>



W granicach obszaru Natura 2000 znajdują się trzy niemożliwe do pokonania bariery migracji: na węźle wodnym w m. Bogumiłek (dwie bariery) oraz na jazie w Białej Wielkiej (jedna bariera) oraz dwie bariery o umiarkowanym stopniu trudności dla migracji: przepust w ciągu drogi powiatowej w m. Wąsosz i węzeł wodny w Aleksandrowie k. Wąsosza. W ramach realizacji zadania przywracania drożności wszystkie wymienione wyżej bariery mają stać się&nbsp;w pełni drożne, także dla takich małych organizmów jakim jest minóg strumieniowy oraz głowacz białopłetwy.



Przywrócenie drożności ekologicznej Białki Lelowskiej wpisuje się w szersze działania na rzecz ochrony rzek i bioróżnorodności, ciągle tak rzadkie w naszym kraju. Umożliwienie migracji ryb oraz zbudowanie tarlisk zwiększy szansę na odbudowę lokalnych populacji minoga oraz głowacza, co będzie miało korzystny wpływ na cały ekosystem wodny Białki Lelowskiej a także tej części dorzecza Pilicy. 



Miejmy nadzieje, że działania podjęte na Białce Lelowskiej będą stanowiły pozytywny przykład, pokazujący, że dbałość o ciągłość ekologiczną wód płynących to nie tylko kwestia ekologii, ale także przyszłości gospodarki wodnej i zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych. Z pewnością będziemy informować na naszej stronie o kolejnych działaniach realizowanych przez Wody Polskie na Białce Lelowskiej. 



Link do artykułu na stronie Wód Polskich &#8211; <a href="https://www.gov.pl/web/wody-polskie-warszawa/przywracamy-droznosc-morfologiczna-rzeki-bialki-lelowskiej-w-ramach-programu-feniks">https://www.gov.pl/web/wody-polskie-warszawa/przywracamy-droznosc-morfologiczna-rzeki-bialki-lelowskiej-w-ramach-programu-feniks</a>

Kraina Pstrąga

Białka Lelowska – przywracanie ciągłości biologicznej

Komentarze