
<p>W ostatnich dekadach temperatura powietrza w Polsce wyraźnie rośnie. Nie jesteśmy tutaj wyjątkiem i wyraźnie możemy dostrzec zmiany klimatyczne także w naszym kraju. Średnia roczna temperatura zwiększyła się o około 1,5–2°C od połowy XX wieku, a tempo wzrostu w ostatnich dekadach przyspieszyło i dziś wynosi w przybliżeniu 0,3–0,4°C na dekadę. Warto tu zauważyć, że właśnie <a href="https://obserwator.imgw.pl/2025/07/22/klimat-polski-2024-raport-imgw-pib/?utm_source=chatgpt.com">Europa jest najszybciej ocieplającym się kontynentem na świecie</a>.</p>



<p>Naturalne wydaje się więc założenie, że również rzeki powinny ocieplać się w podobny sposób. Dane pokazują jednak coś bardziej złożonego.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Rzeki się ogrzewają – ale nie wszystkie</h3>



<p>Analiza danych ze stacji hydrologicznych w Polsce wskazuje jasno: dominującym trendem jest wzrost temperatury wody. Dane pomiarowe, które możemy sprawdzić i porównać pochodząc ze strony <a href="https://danepubliczne.imgw.pl/">https://danepubliczne.imgw.pl/</a>. Niestety na większości stacji hydrologicznych nie wykonuje się pomiaru temperatury wody. Przyjrzyjmy się jednak tym stacjom, dla których dostępne są co najmniej 10-letnie serie danych, zakończone nie wcześniej niż w 2016 roku. Takich stacji, zlokalizowanych na rzekach, jest w Polsce 60.</p>



<p>Dla większości rzek tempo ocieplenia wynosi od około 0,3 do 0,5°C na dekadę, co mniej więcej pokrywa się ze zmianą temperatury powietrza w analizowanym okresie. Kiedy jednak przyjrzymy się bliżej to okaże się, że jest kilka wyjątków. Poniżej przedstawiam dwie listy 5-ciu stacji hydrologicznych, na których odnotowano największy oraz najniższy wzrost średniej temperatury rocznej.</p>



<p>Stacje hydrologiczne, z największym trendem wzrostu temperatury w ostatnich latach:</p>



<figure class="wp-block-table"><table class="has-fixed-layout"><tbody><tr><td><strong>Ciek</strong></td><td><strong>Stacja</strong></td><td><strong>Zakres lat</strong></td><td><strong>Trend (°C/dekadę)</strong></td></tr><tr><td>Skawa</td><td>Wadowice</td><td>1983-2016</td><td>0,790</td></tr><tr><td>Solinka</td><td>Terka</td><td>1991-2017</td><td>0,681</td></tr><tr><td>Rega</td><td>Trzebiatów</td><td>1984-2023</td><td>0,675</td></tr><tr><td>Wąska</td><td>Pasłęk</td><td>1987-2021</td><td>0,663</td></tr><tr><td>Pisa</td><td>Ptaki</td><td>1984-2020</td><td>0,588</td></tr></tbody></table></figure>



<p>Stacje hydrologiczne, z najmniejszym trendem wzrostu temperatury w ostatnich latach:</p>



<figure class="wp-block-table"><table class="has-fixed-layout"><tbody><tr><td><strong>Ciek</strong></td><td><strong>Stacja</strong></td><td><strong>Zakres lat</strong></td><td><strong>Trend (°C/dekadę)</strong></td></tr><tr><td>Przemsza</td><td>Jeleń</td><td>1984-2019</td><td>-0,848</td></tr><tr><td>Wisła</td><td>Sandomierz</td><td>1981-2023</td><td>-0,124</td></tr><tr><td>Osa</td><td>Rogoźno 2</td><td>1984-2023</td><td>0,075</td></tr><tr><td>Warta</td><td>Bobry</td><td>1984-2017</td><td>0,090</td></tr><tr><td>Wisła</td><td>Zawichost</td><td>1976-2024</td><td>0,141</td></tr></tbody></table></figure>



<p>Jeśli spojrzymy na stacje z najsilniejszym trendem wzrostu temperatury, pojawia się bardzo ciekawy obraz. Oprócz bowiem wymienionych powyżej pięciu stacjach w czołówce są także takie rzeki jak San oraz Poprad. Okazuje się bowiem, że to właśnie wody górskie znajdują się dziś w grupie najszybciej ocieplających się rzek. Z drugiej strony w tej samej grupie szybko ocieplających się cieków znajdują się rzeki północnej i środkowej Polski – jak Rega, Pisa Węgorapa czy dolna Wisła – co pokazuje, że szybki wzrost temperatury nie jest związany wyłącznie z jednym typem zlewni czy regionem kraju.</p>



<p>Na drugim końcu zestawienia znajdują się rzeki, które nie tylko nie ocieplają się tak szybko, ale w niektórych przypadkach wręcz się ochładzają. W analizowanym zbiorze wyraźny trend spadkowy widoczny jest tylko w dwóch stacjach: Przemsza (Jeleń) oraz Wisła (Sandomierz). Szczególnie wyróżnia się tutaj Przemsza, gdzie spadek temperatury jest bardzo wyraźny:</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="711" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zrzut-ekranu-2026-04-1-o-16.58.08-1140x711.png" alt="" class="wp-image-4452" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zrzut-ekranu-2026-04-1-o-16.58.08-1140x711.png 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zrzut-ekranu-2026-04-1-o-16.58.08-300x187.png 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zrzut-ekranu-2026-04-1-o-16.58.08-768x479.png 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zrzut-ekranu-2026-04-1-o-16.58.08-1536x958.png 1536w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zrzut-ekranu-2026-04-1-o-16.58.08-2048x1278.png 2048w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zrzut-ekranu-2026-04-1-o-16.58.08-1568x978.png 1568w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zrzut-ekranu-2026-04-1-o-16.58.08-1320x824.png 1320w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /></figure>



<p>Równie interesująca jest grupa rzek pomorskich, które wykazują bardzo słaby trend wzrostowy. Są to przede wszystkim Wieprza (0,168 °C/dekadę), Rega (0,293 °C/dekadę) oraz Grabowa (0,279 °C/dekadę).</p>



<h3 class="wp-block-heading">Dlaczego Przemsza się ochładza?</h3>



<p>Jak widać z powyższych danych i wykresu, na tle całej Polski, zlewnia Przemszy wyróżnia się w sposób szczególny. To tutaj pojawia się jeden z najsilniejszych sygnałów spadku temperatury wody, widoczny w danych obejmujących wiele lat.</p>



<p>Przykład stacji Jeleń na Przemszy, gdzie trend jest najlepiej widoczny i wynosi około -0,85°C na dekadę, nie jest przypadkiem odosobnionym. W szerszym ujęciu podobne tendencje obserwowane były również na innych ciekach regionu, w tym na Brynicy czy Czarnej Przemszy. To sugeruje, że mamy do czynienia nie z lokalną anomalią, ale z efektem obejmującym większy obszar Górnego Śląska.</p>



<p>Skąd ten spadek? Najbardziej prawdopodobna odpowiedź prowadzi do zmian, jakie zaszły w regionie w ostatnich kilkudziesięciu latach.</p>



<p>Przez dekady rzeki Górnego Śląska funkcjonowały w silnym powiązaniu z przemysłem. Do cieków trafiały znaczne ilości wód pochodzących z odwadniania kopalń oraz wód technologicznych, które często miały podwyższoną temperaturę. W praktyce oznaczało to sztuczne „dogrzewanie” rzek.</p>



<p>Wraz z restrukturyzacją przemysłu i zamykaniem kolejnych zakładów ten dopływ stopniowo malał. Ograniczenie zrzutów wód podgrzewanych mogło więc prowadzić do pozornego „ochładzania się” rzek – w rzeczywistości będącego powrotem do bardziej naturalnych warunków termicznych.</p>



<p>Nie bez znaczenia jest również drugi czynnik: rosnący udział wód podziemnych w zasilaniu cieków. Wody te charakteryzują się stosunkowo stałą, niską temperaturą, co działa stabilizująco i może obniżać średnią temperaturę rzeki, zwłaszcza w okresach niżówek.</p>



<p>W efekcie otrzymujemy sytuację, w której dwa procesy działają jednocześnie: z jednej strony klimat się ociepla, z drugiej – lokalne zmiany hydrologiczne i przemysłowe prowadzą do obniżenia temperatury wody. W przypadku Przemszy to właśnie te czynniki lokalne wydają się dominować. Temperatura rzeki nie jest więc wyłącznie odbiciem temperatury powietrza. W niektórych przypadkach to historia regionu – jego przemysł, przekształcenia i sposób zasilania cieków – odgrywa kluczową rolę.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Zobacz dane samodzielnie</h3>



<p>Jeśli chcesz przyjrzeć się tym zmianom bliżej, możesz sprawdzić je samodzielnie. Na stronie <a href="https://hydro-dane.vercel.app/">https://hydro-dane.vercel.app/</a> udostępniłem prostą aplikację która przedstawia wykresy temperatur oraz stanów wód dla wybranych stacji hydrologicznych w Polsce. Pozwalają one w prosty sposób zobaczyć, jak zmieniały się rzeki na przestrzeni ostatnich dekad.</p>



<p>Wszystkie prezentowane tam dane pochodzą z <a href="https://danepubliczne.imgw.pl/" data-type="link" data-id="https://danepubliczne.imgw.pl/">archiwalnych zasobów publicznych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego (IMGW-PIB)</a>.</p>



<p><sup>Zdjęcie na górze: Andrzej Otrębski via <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sosnowiec_Park_Sielecki.jpg">Wikimedia Commons</a></sup></p>



<p></p>


Kraina Pstrąga

Czy polskie rzeki się ocieplają? Tak – ale nie wszystkie.

Komentarze