
<p><strong>Proces usuwania barier na europejskich rzekach przyspiesza. W 2022 roku usunięto w sumie 325 barier, co stanowi wzrost o 36% w porównaniu z rokiem poprzednim (239). Podobnie jak w ubiegłych latach, większość zlikwidowanych przeszkód rzecznych to niewielkie progi i jazy. Ich usunięcie nie jest zwykle kosztowne, a wiele z nich straciło swoje pierwotne przeznaczenie.</strong></p>



<h2 class="wp-block-heading">Raport DRE o likwidacji barier</h2>



<p><a href="https://damremoval.eu/" data-type="URL" data-id="https://damremoval.eu/"><strong>Dam Removal Europe</strong></a> (DRE) czyli organizacja promująca likwidację barier oraz zbierająca dane z całej Europy na ten temat, publikuje co roku raport podsumowujący działania udrażniania europejskich rzek. W tym tekście przytoczę najważniejsze fakty i wnioski płynące z raportu Dam Removal Europe za 2022 rok.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><a href="https://damremoval.eu/wp-content/uploads/2023/04/DRE-Progress-Report-2022.pdf"><img loading="lazy" decoding="async" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/04/Zrzut-ekranu-2023-04-28-o-00.52.25.png" alt="" class="wp-image-1966" width="296" height="418" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/04/Zrzut-ekranu-2023-04-28-o-00.52.25.png 786w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/04/Zrzut-ekranu-2023-04-28-o-00.52.25-212x300.png 212w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/04/Zrzut-ekranu-2023-04-28-o-00.52.25-768x1087.png 768w" sizes="auto, (max-width: 296px) 100vw, 296px" /></a></figure>
</div>


<p>Według autorów raportu kilka głównych czynników przyczyniło się do osiągnięcia nowego rekordu. Są to:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>nowo dostępne możliwości finansowania (np. Europejski Program Otwartych Rzek, Program LIFE UE),</li>



<li>skoordynowane działania krajowych i regionalnych władz publicznych,</li>



<li>działania DRE prowadzone przez ostatnie 7 lat w celu upowszechnienia i zwiększenia świadomości publicznej poprzez publikacje w krajowych i międzynarodowych mediach,</li>



<li>poprawiona metoda zbierania danych w ciągu ostatnich 3 lat.</li>
</ul>



<p>W usuwaniu barier przodują&nbsp;te same państwa co w ubiegłym roku. Hiszpania potwierdziła swoje miejsce lidera w usuwaniu zapór na naszym kontynencie. Tuż za nią uplasowały się Szwecja i Francja. Co ważne, w raporcie pojawiły się też nowe państwa, które po raz pierwszy udrożniły swoje rzeki. Malutki Luksemburg odnotował pierwsze usunięcie progu rzecznego. Przedsięwzięcie to było częścią większego projektu mającego na celu przywrócenie ciągłości ekologicznej rzeki <em>Pétrusse</em>. Pierwsze zgłoszenie usunięcia bariery przyszło również z Łotwy. W  tym jednak przypadku było to samoistne przewrócenie się niewielkiej tamy blokującej przepływ rzeki Vilaune, która towarzyszyła staremu i niedziałającemu już młynowi.</p>



<p>Inne państwa, w których usunięte zostało przynajmniej kilka barier rzecznych to: Wielka Brytania, Austria, Finlandia, Portugalia, Holandia i Niemcy.</p>



<p>W najnowszym raporcie nie ma ani jednego zgłoszenia usunięcia bariery na polskich rzekach. </p>



<p>Poniżej film pokazujący w skrócie w jaki sposób została zlikwidowana stara, drewniana tama na Ukrainie, jedyna zgłoszona z tego państwa.</p>



<iframe loading="lazy" width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/qgrCFcOjEYw" title="YouTube video player" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen></iframe>



<h2 class="wp-block-heading">Przywracanie ciągłości rzek w UE: zmiany w politykach krajowych i programy usuwania barier.</h2>



<p>Unia Europejska podejmuje wysiłki w celu przywrócenia ciągłości rzek poprzez usuwanie przestarzałych barier rzecznych i tworzenie przepławek dla ryb. Niektóre państwa członkowskie, takie jak Hiszpania, Litwa i Finlandia mają długoterminowe polityki mające na celu osiągnięcie tego celu. Ciekawa jest na przykład obecna polityka hiszpańska, która zmusza właścicieli przestarzałych barier rzecznych do ich usuwania, a także upoważnia państwo do przejmowania opuszczonych barier i następnie ich likwidacji. Podobnie sytuacja wygląda w Litwie, gdzie znowelizowana ustawa wodna wyraźnie stwierdza, że ​​wszystkie przestarzałe bariery rzeczne muszą zostać usunięte, podczas gdy na wszystkich pozostałych muszą być zbudowane przepławki dla ryb.</p>



<iframe loading="lazy" width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/MUckIZRrph8" title="YouTube video player" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen></iframe>



<p>W Szwecji analizowany jest obecny system wydawania pozwoleń wodnoprawnych. Ustanowiono tam także specjalny fundusz środowiskowy, który ma na celu pomóc w wycofywaniu elektrowni wodnych z użytku lub uzyskaniu takich zezwoleń, które obejmują wymagania dotyczące budowania nowoczesnych przepławek dla ryb.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Odnawianie bioróżnorodności poprzez usuwanie przeszkód</h2>



<p>Ktoś zapyta &#8211; Co wynika z usuwania przeszkód rzecznych? Po co jest to w ogóle robione? Otóż dużo ważniejszym parametrem niż ilość usuniętych barier jest długość rzek, które odzyskały swoją&nbsp;naturalną&nbsp;ciągłość. I tak, na podstawie informacji dostępnych tylko ze 137 zrealizowanych projektów (spośród łącznej liczby 325) wynika, że udało się&nbsp;odzyskać 832 km siedlisk, które zostały ponownie połączone.</p>



<p>Dzielenie rzek różnego rodzaju barierami powoduje gwałtowną  utratę bioróżnorodności, a przede wszystkim wpływa na&nbsp;spadek populacji ryb wędrownych. Według danych pochodzących z <a href="https://worldfishmigrationfoundation.com/wp-content/uploads/2020/07/LPI_report_2020.pdf" data-type="URL" data-id="https://worldfishmigrationfoundation.com/wp-content/uploads/2020/07/LPI_report_2020.pdf">raportu fundacji World Fish Migration Foundation w Europie</a> populacje słodkowodnych ryb wędrownych zmalały w Europie o ponad 93%. Jako główną przyczynę podaje się&nbsp;właśnie ogromną ilość budowli rzecznych uniemożliwiających migrację ryb.</p>



<p>Pomimo znacznego wzrostu liczby usuwanych tam, zapór czy jazów to jednak w dalszym ciągu ilość&nbsp;ta jest kroplą w morzu. Z danych DRE wynika, że na europejskich rzekach znajduje się ponad 1,2 miliona barier. Wyraźny trend wzrostowy w ilości usuwanych zapór pozwala jednak mieć nadzieję, że liczba ta kiedyś wyraźnie zmaleje. Osobiście mam również nadzieję, że w następnych raportach nie zabraknie już Polski na liście państw odtwarzających ciągłość ekologiczną rzek.</p>



<p>Zdjęcie na górze: <a href="https://unsplash.com/@jwvein?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Janusz Walczak</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/yfodUV0PCWQ?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a></p>


Kraina Pstrąga

Ekologiczna rewolucja: zapory znikają z europejskich rzek!

Komentarze