
<p class="wp-block-paragraph"><em><a href="https://wolnerzeki.pl/">Fundacja Wolne Rzeki</a> uzyskała od PGW Wody Polskie i upubliczniła na swojej stronie <a href="https://wolnerzeki.pl/przeplawkawloclawka/">dane dotyczące migracji ryb przez przepławkę na stopniu wodnym Włocławek</a>. O ile wyniki z lat 2015-2019 były udostępnione i powszechnie znane o tyle dane z lat 2020-2024 poznaliśmy dopiero teraz.</em></p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph">Zanim jednak spojrzymy na wyniki, trzeba uczciwie powiedzieć, że ostatnie lata — 2020 &#8211; 2024 — nie tworzą porównywalnego, pełnosezonowego ciągu. W 2020 roku monitoring co prawda prowadzono, lecz liczne awarie sprzętu sprawiły, że obraz migracji uznano za zaburzony i niereprezentatywny. <strong>W latach 2021–2022 monitoringu nie prowadzono w ogóle</strong>. W 2023 roku system nie działał przez większą część sezonu, dlatego zbiory są niepełne i nie dają podstaw do wnioskowania o całym roku.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Rok 2024 wygląda na pierwszy rzut oka dramatycznie słabo, ale i tu kontekst techniczny przesądza o wyniku. Automatyczny licznik i <strong>wideomonitoring uruchomiono dopiero 7 listopada</strong>, a więc po głównych oknach migracji wielu gatunków. Wcześniej wykonywano jedynie obchody i kontrolne obserwacje <a href="https://krainapstraga.pl/post/przeplawki-nie-tylko-dla-ryb-wedrownych">przepławki</a>, które sam wykonawca opisuje jako metodę nieporównywalną z ciągłą rejestracją i obarczoną dużą niepewnością. Równolegle prowadzono remont progu na dolnym stanowisku, a między końcem września a końcem grudnia odnotowano aż pięćdziesiąt cztery pełne wstrzymania przepływu. W dniach bez przepływu ryby tracą jakąkolwiek możliwość wpłynięcia do przepławki, co oznacza de facto wyłączenie obiektu z działania. W okresie działania monitoringu, a więc od 7 listopada do 31 grudnia, zarejestrowano zaledwie 60 wejść „w górę” (w tym <strong>56</strong> <strong>troci wędrownych</strong> i <strong>4 certy</strong>) oraz 14 przejść „w dół”, głównie leszcza. To niewiele, ale przede wszystkim jest to liczba mówiąca o warunkach monitoringu, a nie o realnym wykorzystaniu przepławki w typowych miesiącach migracji.</p>



<figure class="wp-block-embed is-type-rich is-provider-twitter wp-block-embed-twitter"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="twitter-tweet" data-width="550" data-dnt="true"><p lang="pl" dir="ltr">Jeśli zastanawialiście się ile ryb przedostało się w ostatnich latach przez zaporę we Włocławku &#8211; przychodzimy z odpowiedzią. Ponad dekadę po modernizacji przepławki ryby wciąż nie są w stanie migrować przez tą najważniejszą wiślaną barierę.<a href="https://t.co/JOrqANgwir">https://t.co/JOrqANgwir</a></p>&mdash; Wolne Rzeki (@WolneRzeki) <a href="https://twitter.com/WolneRzeki/status/1981638645976051727?ref_src=twsrc%5Etfw">October 24, 2025</a></blockquote><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>
</div></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Na tym tle trudno nie zadać prostego, niewygodnego pytania: jak to możliwe, że na największej zaporze Wisły przepławka przez tak długi czas pozostawała bez sprawnego, ciągłego monitoringu? Skoro wiemy, że tylko ciągła, pełnosezonowa rejestracja daje porównywalny obraz, brak takich danych w latach 2020 &#8211; 2024 roku jest poważną luką, która de facto uniemożliwia realną ocenę stanu populacji ryb wędrownych zmierzających w górę Wisły. To nie jest tylko problem „statystyczny” — to pytanie o realną kontrolę drożności korytarza migracyjnego dla gatunków dwuśrodowiskowych.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Warto w tym miejscu przypomnieć wyniki monitoringu z lat 2015–2019, kiedy system działał w trybie automatycznym z wideorejestracją i licznikami. <strong>Wtedy roczne sumy ryb przechodzących przez przepławkę wahały się od około 3,8 tysiąca do 24,5 tysiąca osobników</strong>, dominowały certa i leszcz, regularnie notowano troć, a pojawiał się także węgorz oraz cały wachlarz ryb reofilnych. To jedyny spójny punkt odniesienia, z którym moglibyśmy porównać późniejsze lata, gdyby tylko były monitorowane w podobny sposób. Ponieważ nie były, interpretacje liczb i wyciąganie wniosków muszą być ostrożne. Wśród niezaobserwowanych ryb w latach 2023-2024 znajdują się między innymi takie gatunki jak: okoń, płoć, świnka czy ukleja. Niepokojące są również bardzo małe ilości zaobserwowanych węgorza (4 stuki) i łososia (1 sztuka). Trzeba od razu dodać, że „niewidoczność” oznacza brak potwierdzeń w czasie działającego monitoringu, a nie całkowite zaprzestanie korzystania tych ryb z przepławki. Ciekawostką jest natomiast zaobserwowanie w 2023 roku minoga rzecznego. Podkreślmy jednak jeszcze raz: w 2023 roku system przez sporą część roku nie działał, a w 2024 roku zliczano dopiero od listopada i to w okresie licznych przerw w przepływie. Faktem pozostaje jednak, że automatyczny monitoring końcówki 2024 roku potwierdził jedynie troć i certę (wejścia w górę) oraz zejścia leszcza — i to najlepiej ilustruje, jak ograniczona była funkcjonalna drożność obiektu w tym wycinku czasu.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Co wynika z udostępnionych przez Wody Polskie danych? Przede wszystkim to, że bez ciągłości nie ma porównywalności. Jeśli chcemy uczciwie oceniać skuteczność przepławki, <strong>monitoring musi działać okrągły rok w trybie automatycznym</strong>. Także organizacja prac hydrotechnicznych powinna być może w większym stopniu <strong>uwzględniać okresy migracji ryb dwuśrodowiskowych</strong>. Wreszcie — skoro dane, o których teraz piszemy, pojawiły się dzięki wnioskowi i publikacji <strong>Fundacji Wolne Rzeki</strong>, to wydaje się, że naturalnym standardem powinno stać się regularne, jawne raportowanie wyników monitoringu przez zarządcę obiektu.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Szczegółowe dane z monitoringu na przepławce zapory we Włocławku na Wiśle z lat 2015 &#8211; 2024 znajdziecie na stronie Fundacji Wolne Rzeki:</p>



<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-wolne-rzeki wp-block-embed-wolne-rzeki"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="mfBpWmTBE5"><a href="https://wolnerzeki.pl/przeplawkawloclawka/">Jak (nie) działa przepławka na zaporze we Włocławku?</a></blockquote><iframe loading="lazy" class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted" style="position: absolute; visibility: hidden;" title="&#8222;Jak (nie) działa przepławka na zaporze we Włocławku?&#8221; &#8212; Wolne Rzeki" src="https://wolnerzeki.pl/przeplawkawloclawka/embed/#?secret=kBrtm8dSw9#?secret=mfBpWmTBE5" data-secret="mfBpWmTBE5" width="600" height="338" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph">Zdjęcie na górze:<br>M., CC BY 3.0 <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/3.0">https://creativecommons.org/licenses/by/3.0</a>, via Wikimedia Commons</p>


Kraina Pstrąga

Pesymistyczne dane z monitoringu przepławki na Wiśle

Komentarze