
<p>Rząd przyjął w ubiegłym miesiącu uchwałę w sprawie wprowadzenia Programu przeciwdziałania brakowi wody na lata 2022-2027, z perspektywą do roku 2030. Program ten ma na celu zwiększenie ilości dostępnej wody w Polsce. Działania planowane w ramach tego programu mają mieć wg jego autorów korzystny wpływ na zasoby wodne, zwłaszcza w kontekście redukcji ryzyka powodzi oraz łagodzenia skutków suszy. Program zakłada przede wszystkim stosowanie zarówno sztucznych, jak i naturalnych metod retencji wody.</p>



<p>W programie uwzględniono szereg ważnych działań, które mają dążyć do zwiększenia zdolności zatrzymywania wody w różnych miejscach, takich jak zbiorniki wodne, rzeki, obszary leśne, rolne i miejskie. Cały program zakłada realizację 727 projektów inwestycyjnych, w tym 94 obiektów, które będą przechowywać wodę (czyli zbiorniki), oraz 633 pozostałych obiektów na przykład budowle piętrzące lub regulacyjne.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Przegląd działań zamieszczonych w Programie PNW</h2>



<p>W omawianym programie wyszczególniono 14 typów działań mających na celu walkę&nbsp;z suszą, są to m.in.: </p>



<ol class="wp-block-list">
<li>renaturyzacja ekosystemów mokradłowych;</li>



<li>renaturyzacja rzek;</li>



<li>realizacja i odtwarzanie obiektów małej retencji i mikroretencji na terenach leśnych;</li>



<li>zalesianie, zadrzewianie oraz przebudowa drzewostanów;</li>



<li>realizacja i odtwarzanie obiektów małej retencji i mikroretencji na terenach rolniczych;</li>



<li>realizacja i odtwarzanie stawów hodowlanych;</li>



<li>realizacja obiektów retencjonujących wodę;</li>



<li>przekształcanie wybranych suchych zbiorników przeciwpowodziowych w zbiorniki retencyjne wielofunkcyjne;</li>



<li>rekultywacja wyrobisk pogórniczych w celu wykorzystania jako wielofunkcyjne zbiorniki retencyjne;</li>
</ol>



<p>Poniżej zebrałem podstawowe informacje na temat planowanych działań, ale tylko tych dotyczących rzek. W skrócie działania te można podzielić na dwa rodzaje: renaturyzacyjne i budowlane. Pierwsze polegają na renaturyzacji mokradeł, terenów zalewowych oraz rzek, drugie natomiast na budowie obiektów retencjonujących wodę, np. zbiorników zaporowych.</p>



<p></p>



<h4 class="wp-block-heading">Renaturyzacja ekosystemów mokradłowych</h4>



<p><strong>Najważniejsze potrzeby związane z renaturyzacją obszarów mokradłowych zostały zidentyfikowane głównie we wschodniej części Polski, szczególnie w regionach wodnych Niemna, Bugu oraz Narwi</strong>. To dlatego, że te obszary charakteryzują się dużym udziałem obszarów podmokłych, ale jednocześnie były one intensywnie użytkowane rolniczo, a w przeszłości przeprowadzono na nich znaczne inwestycje związane z odwodnieniem. </p>



<p>Do działań mających na celu przywrócenie mokradeł do ich naturalnego stanu należą takie działania jak blokowanie odpływu wody z rowów melioracyjnych, przywracanie naturalnego charakteru cieków, które zasilają te mokradła, usuwanie systemów melioracyjnych. </p>



<p>Autorzy programu podkreślają, że renaturyzacja mokradeł ma wiele korzyści, takich jak długotrwała retencja wody i stabilizacja przepływów w ciekach, które są zasilane z tych obszarów mokradłowych. Pomaga także w uzupełnianiu zasobów wód podziemnych. </p>



<p>Efektem realizacji Programu ma być&nbsp;renaturyzacja mokradeł o powierzchni 318,96 km<sup>2</sup> o najwyższym priorytecie oraz 362,98 km<sup>2</sup> o wysokim priorytecie.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Renaturyzacja rzek</h4>



<p>Renaturyzacja to zestaw działań mających na celu przywrócenie naturalnego charakteru cieków wodnych. W przypadku mniej zmienionych cieków może to oznaczać dostosowanie praktyk utrzymaniowych, aby umożliwić naturalne odtworzenie struktury koryta rzecznego. W przypadku mocno zmienionych cieków, może to obejmować usuwanie sztucznych urządzeń wodnych lub wprowadzanie naturalnych przeszkód, takich jak kamienie i pnie drzew, które spowalniają przepływ rzeki. W ekstremalnych przypadkach może być konieczne stworzenie nowych, półnaturalnych koryt rzecznych zamiast istniejących, mocno zmienionych koryt.</p>



<p>W programie znalazło się 11 rzek o najwyższym priorytecie realizacji, 7 o wysokim priorytecie oraz 3019 o priorytecie niskim i umiarkowanym. Wśród cieków o wysokim i bardzo wysokim priorytecie do przeprowadzenia działań renaturyzacyjnych są m.in: </p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Bobrek (dopływ Białej Przemszy)</li>



<li>Dunajec od Dzianiskiego Potoku do Białego Dunajca</li>



<li>Wisłoka od Ropy do Potoku Chotowskiego</li>



<li>Łęg (dopływ Wisły) do Turki</li>



<li>Krzna od Krzny Południowej do ujścia</li>



<li>Reda od dopływu z polderu Rekowo do ujścia</li>



<li>Wda do jez. Wdzydze</li>



<li>Stobrawa od Kluczborskiego Strumienia do ujścia</li>



<li>Ślęza od Księginki do ujścia</li>



<li>Flinta</li>



<li>Płociczna do Runicy</li>
</ul>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="930" height="1140" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/09/Potok_Bobrek-930x1140.png" alt="" class="wp-image-2352" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/09/Potok_Bobrek-930x1140.png 930w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/09/Potok_Bobrek-245x300.png 245w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/09/Potok_Bobrek-768x942.png 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/09/Potok_Bobrek.png 1000w" sizes="auto, (max-width: 930px) 100vw, 930px" /><figcaption class="wp-element-caption">Rzeka Bobrek posiadający wysoki priorytet do renaturyzacji</figcaption></figure>



<p>Przeprowadzenie działań renaturyzacyjnych przyczyni się do zwiększenia zdolności rzek i dolin do zatrzymywania wody. Spowolniony zostanie odpływ wód z obszarów zlewni, co zwiększy dostępność zasobów wodnych i poprawi odporność obszarów na skutki suszy. Dodatkowo, poprzez poprawę warunków hydromorfologicznych wód płynących, działania renaturyzacyjne przyczynią się do zwiększenia różnorodności biologicznej, wpływając pozytywnie na życie ryb, organizmów bentosowych (np. owadów wodnych), ptaków wodno-błotnych oraz ekosystemy przyrodnicze zależne od wód.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Realizacja i odtwarzanie obiektów małej retencji i mikroretencji na terenach rolniczych</h4>



<p>Bardzo ważnym rodzajem działań, które mają zostać podjęte w celu zatrzymania wody w gruncie, są działania dotyczące ochrony obszarów zalewowych przed osuszaniem. Mają one polegać&nbsp;m.in.: na wyłączeniu obszarów zalewowych z intensywnej produkcji rolniczej lub zaniechanie użytkowania tych obszarów i odtworzenie terenów zalewów z roślinnością charakterystyczną dla tego typu obszarów. Efektem bezpośrednim tego działania będzie ochrona terenów podmokłych i torfowisk. Ochrona ta polegać będzie nie tylko na zachowaniu/utrzymaniu istniejących terenów bagiennych, ale również może obejmować odtworzenie obszarów wcześniej osuszonych. </p>



<p>Efektem realizacji Programu ma być&nbsp;zachowanie około 585 tam bobrowych oraz stworzenie ponad 266 tys. zbiorników śródpolnych.</p>



<p><strong>Największe powierzchnie proponowane do objęcia powyższym działaniem ochronnym znajdują się w dorzeczu rzek Narwi i Noteci. </strong></p>



<h4 class="wp-block-heading">Realizacja obiektów retencjonujących wodę oraz poprawiających retencję wód.</h4>



<p>Pod tym typem kryją się działania polegające na budowie zbiorników retencyjnych oraz działania obejmujące budowę progów, jazów oraz innych obiektów hydrotechnicznych zwiększających retencję korytową rzek. </p>



<p>Z uwagi na funkcje działań, zadania służące realizacji tego zadania podzielono na dwie podgrupy:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>obiekty retencjonujące wodę – 94 zbiorniki</li>



<li>obiekty kształtujące retencję – budowle piętrzące, budowle regulacyjne, inne (w sumie 633 działania). </li>
</ul>



<p>Najwyższy priorytet mają planowane zbiorniki wodne: zbiornik wodny Kąty-Myscowa na Wisłoce, mokry zbiornik wodny „Racibórz” na Odrze, zbiornik Wielowieś Klasztorna na Prośnie.  Ponadto wiele zbiorników planowanych jest w Małopolsce i na Podkarpaciu. </p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="https://www.gov.pl/attachment/9c0d5326-41f4-4dfc-b6ff-aff8783a185d"><img loading="lazy" decoding="async" width="1030" height="1133" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/09/Zrzut-ekranu-2023-09-29-o-08.32.13-1.png" alt="" class="wp-image-2350" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/09/Zrzut-ekranu-2023-09-29-o-08.32.13-1.png 1030w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/09/Zrzut-ekranu-2023-09-29-o-08.32.13-1-273x300.png 273w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2023/09/Zrzut-ekranu-2023-09-29-o-08.32.13-1-768x845.png 768w" sizes="auto, (max-width: 1030px) 100vw, 1030px" /></a><figcaption class="wp-element-caption">Działania inwestycyjne zaplanowane w ramach Programu przeciwdziałania niedoborowi wody (źródło: <a href="https://www.gov.pl/attachment/9c0d5326-41f4-4dfc-b6ff-aff8783a185d">Program przeciwdziałania niedoborowi wody</a>)<br></figcaption></figure>



<p></p>


Kraina Pstrąga

Program przeciw suszy