W południowo – zachodniej Macedonii, na pograniczu z Albanią, znajduje się najstarsze jezioro Europy i jedno z najstarszych na Świecie. Przeprowadzone badania geologiczne wskazują, że powstało ono już w trzeciorzędzie, co najmniej 4 miliony lat temu.

Jezioro wyjątkowe na skalę światową

Jezioro Ochrydzkie, oligotroficzne i krasowe, posiada wyjątkową różnorodność biologiczną. Szacuje się, że w wodach jeziora żyje prawie 200 endemicznych gatunków organizmów, z których większość to algi, skorupiaki, mięczaki oraz inne bezkręgowce. 17 z pośród wszystkich gatunków ryb żyjących w jeziorze to gatunki endemiczne. Pod względem endemicznej różnorodności biologicznej, Jezioro Ochrydzkie jest prawdopodobnie najbardziej zróżnicowanym jeziorem na świecie, biorąc pod uwagę ich ilość na metr kwadratowy powierzchni jeziora.

Jezioro Ochrydzkie jest najgłębszym jezioro Półwyspu Bałkańskiego o maksymalnej głębokości 288 metrów. Średnia głębokość to 155 metrów.

Zasilane jest głównie wodą ze źródeł podziemnych, zlokalizowanych wzdłuż jego wschodniego i południowego brzegu. Około jednej czwartej wody pochodzi z 40 rzek wpływających do jeziora i opadów atmosferycznych. Pozostała część wody dopływa do jeziora poprzez tunele krasowe z jeziora Prespa, położonego dziesięć kilometrów na południowy wschód, którego powierzchnia lustra wody znajduje się 150 metrów ponad brzegiem jeziora Ochrydzkiego.

Endemiczne gatunki ryb łososiowatych

Pstrąg ochrydzki (Salmo letnica)

W jeziorze Ochrydzkim występują dwa, dobrze opisane, endemiczne gatunki z rodziny łososiowatych: pstrąg ochrydzki (Salmo letnica) i łosoś ochrydzki (Salmo orhidanus). W przypadku pstrąga ochrydzkiego opisano kilka dodatkowych ras, które pomimo nieznacznych różnic w wyglądzie, ale przede wszystkim różnic w miejscu i czasie odbywania tarła, nie są jednak traktowane jako osobne gatunki. Są to pstrąg letni (Salmo aphelios), pstrąg struga czyli inaczej kresnica (Salmo balcanicus) i Salmo lumi. Pstrąg ochrydzki pochodzi najprawdopodobniej od pstrąga potokowego, jednakże badania wskazują na to, że był on odizolowany od innych populacji pstrąga potokowego przez bardzo długi okres czasu.

Pstrąg ten może osiągnąć pokaźne rozmiary, nawet około 1 metra długości i kilka kilogramów wagi. Poza jeziorem Ochrydzkim ten gatunek pstrąga prawdopodobnie występuje w Serbii, w jeziorze Vlasinsko, gdzie został introdukowany w połowie XX wieku, a także w kilku jeziorach Ameryki Północnej dokąd przywieziony został w 1965. Nie ma jednak oficjalnych danych, które mówiłyby o obecnym stanie populacji w Serbii i USA. Wiadomo natomiast, że w przypadku jezior Ameryki Północnej, introdukcja ta była raczej nieskuteczna. Na kilkadziesiąt zarybionych jezior obecnie jedynie w zbiorniku Pathfinder w hrabstwie Natrona, w stanie Wyoming potwierdzono ustabilizowaną populację tej ryby.

Ochrydy wyglądają jak mocno przerośnięte pstrągi potokowe. Mają relatywnie niewielką głowę, ale duże płetwy, ogromne czarne i czerwono-pomarańczowe plamy, jednolicie ciemny grzbiet i charakterystyczne cieniowanie wzdłuż brzucha. Samce są szczególnie pięknie ubarwione w okresie tarła, które trwa od stycznia do marca.

Łosoś ochrydzki (Salmo ohridanus)

Znacznie mniejszym pstrągiem jest drugi endemiczny gatunek żyjący w Jeziorze Ochrydzkim. Łosoś ochrydzki Salmo ohridanus, bo o nim mowa, jest znany również pod nazwami belvica w Macedonii oraz beluszka w Albanii. Ryba ta dorasta zazwyczaj do ok. 30 cm, osiągając przy tym niewielką masę. Występuje na całym obszarze jeziora od samej powierzchni do około 50 m głębokości. Tarło odbywa zimą na przybrzeżnych płyciznach. Żywi się bezkręgowcami bentosowymi, zooplanktonem i larwami ryb. Podobnie jak pstrąg ochrydzki jest rybą cenioną ze względu na swoje walory kulinarne.

Łosoś ochrydzki (zdjęcie © Dragisa Mircevski. fishbase.org)

Wędkowanie w jeziorze Ochrydzkim

Od 2014 roku, po dziesięcioletnim całkowitym zakazie mającym na celu ochronę zagrożonych endemicznych populacji ryb, zezwolono ponownie na wędkowanie w jeziorze Ochrydzkim. Przed rozpoczęciem wędkowania należy oczywiście zapoznać się z wymiarami i okresami ochronnymi. Warto jednak zaznaczyć, że od kilku lat nie wolno już w ogóle łowić ryb łososiowatych w tym jeziorze, które są objęte całkowitą ochroną.

Według relacji naukowców, wędkarzy oraz nurków obserwujących pstrągi na przestrzeni lat, sytuacja pstrąga ochrydzkiego jest więcej niż niepokojąca. Pstrągi widywane są coraz rzadziej a w wielu miejscach, które kiedyś były naturalnymi tarliskami, już się ich w ogóle nie widuje. Macedończycy za taki stan rzeczy obwiniają albańską stronę, ponieważ po albańskiej stronie jeziora łowienie tych ryb jest dozwolone. Mało tego – odłowy prowadzone są tam na dużą skalę. Pozyskiwany w ten sposób pstrąg ochrydzki trafia do restauracji nie tylko w Albanii ale też, w nielegalny sposób, do Macedonii.

Jeszcze jeden gatunek

Na koniec warto wspomnieć o jeszcze jednym gatunku, tym razem nieendemicznym a introdukowanym przez człowieka, żyjącym w jeziorze Ochrydzkim. Jest to oczywiście pstrąg tęczowy. Pierwsze zarybienia tym gatunkiem dokonano w 1971 roku. Tęczak świetnie zaaklimatyzował się w tutejszych wodach i osiąga pokaźne rozmiary. Co ważne pstrąg tęczowy nie ma żadnych wymiarów ani limitów ochronnych.