Wiele rzek na terenie naszego kraju zostało w przeszłości poddane silnym przeobrażeniom. Regulacja czy zabudowa hydrotechniczna to nie tylko współczesne problemy, ale często pozostałości po zamierzchłych czasach. Takie przeobrażone rzeki mają znacznie mniejszą zdolność samooczyszczania się co w połączeniu ze spadkiem poziomu wody i wzrostem odprowadzanych zanieczyszczeń może przyczynić się całkowitej degradacji rzeki. Tak jest w przypadku rzeki Pasłęki – niezwykle malowniczego cieku na Warmii, który w ostatnich latach zmaga się z wieloma problemami. Na szczęście są ludzie, którzy mogą być światłem w tunelu i nadzieją na lepszą przyszłość rzeki.



<h3 class="wp-block-heading">Projekt: renaturyzacja górnej zlewni Pasłęki</h3>



Tą nadzieją może stać się wkrótce synergia świata nauki i aktywistów. 29 marca 2025 roku odbyło się pierwsze spotkanie grupy projektowej, której celem jest przywrócenie naturalnych funkcji górnej części zlewni Pasłęki. Roboczy tytuł projektu to „Ochrona siedlisk Górnej Części Zlewni Rzeki Pasłęki poprzez jej renaturyzację”. W skład zespołu wchodzą naukowcy z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie oraz z Instytutu Rybactwa Śródlądowego także z Olsztyna, a także przedstawiciele TMP &#8222;Passaria&#8221;. Współpraca wspomnianych instytucji ma doprowadzić do konkretnych zmian w krajobrazie rzeki Pasłęki: odtwarzanie meandrów, likwidacja barier migracyjnych, przywracanie ciągłości ekologicznej, odbudowa stref buforowych — to wszystko może sprawić, że Pasłęka stanie się przyjazna zarówno dla ryb, jak i ludzi.



<h3 class="wp-block-heading">Zapomniana Pasłęka?</h3>



Ten trochę przekorny podtytuł sugeruje, że o <a href="https://krainapstraga.pl/lowiska/pzw-olsztyn/rzeka-pasleka">Pasłęce</a> już nikt nie pamięta, lub też pamięta niewiele osób. O tym jaka była kiedyś, jak płynęła a przede wszystkim jakie ryby w niej żyły. Wędkarzom łowiącym pstrągi Pasłęka kojarzyć się może z wieloma artykułami na jej temat zarówno w internecie jak i prasie wędkarskiej oraz zdjęciami ogromnych pstrągów łowionych w jej wodach. Bo Pasłęka to przede wszystkim pstrągi potokowe urastające do sporych rozmiarów. Ale Pasłęka to takż Rezerwat &#8211; cały bieg rzeki objęty jest rezerwatem przyrody &#8222;<a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezerwat_przyrody_Ostoja_bobr%C3%B3w_na_rzece_Pas%C5%82%C4%99ce">Ostoja bobrów na rzece Pasłęce</a>&#8222;. Rezerwat nie uniemożliwia wędkowania, ale co by nie powiedzieć, zdecydowanie komplikuje proces zdobycia licencji &#8211; cały górny odcinek rzeki będący tzw. &#8222;woda górską&#8221; znajduje się w granicach Okręgu Olsztyńskiego i ze względu na ochronę rezerwatową, obowiązują na niej szczególne zasady wędkowania tj. zezwolenie imienne wydawane corocznie przez ZO PZW w Olsztynie z upoważnienia RDOŚ. Szczegółowe zasady wędkowania na Pasłęce na odcinku na którym gospodarzem wędkarskim jest PZW Olsztyn znajdują się na stronie: <a href="https://olsztyn.pzw.pl/strefa-wedkarza/rzeka-pasleka-zasady-wedkowania-w-2025-r">https://olsztyn.pzw.pl/strefa-wedkarza/rzeka-pasleka-zasady-wedkowania-w-2025-r</a>. Warto też dodać, że prawo do skorzystania z imiennego zezwolenia na wędkowanie mają tylko członkowie PZW, którzy opłacili składkę pełną na zagospodarowanie i ochronę wód „Wody górskie z Pasłęką” na dany rok.



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="683" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/04/Nad_rzeka_Pasleka.jpg" alt="" class="wp-image-3482" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/04/Nad_rzeka_Pasleka.jpg 1024w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/04/Nad_rzeka_Pasleka-300x200.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/04/Nad_rzeka_Pasleka-768x512.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">&#8222;Nad rzeką Pasłęką&#8221;, Hubert Ignatowicz, <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nad_rzek%C4%85_Pas%C5%82%C4%99k%C4%85.JPG">CC BY-SA 3.0 PL via Wikimedia Commons</a></figcaption></figure>



Dla tych którzy jednak o Pasłęce nie słyszeli warto w kilku krótkich zdaniach ją przedstawić. Jest to rzeka w północno-wschodniej Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, o długości 211 km. Jej źródła znajdują&nbsp;się niedaleko Olsztynka a uchodzi do Zalewu Wiślanego. Co ciekawe Pasłęka jest w Polsce trzecią co do wielkości (zaraz po&nbsp;Wiśle&nbsp;i&nbsp;Odrze)&nbsp;rzeką I rzędu. Na całej długości rzeki znajduje się wspomniany wcześniej Rezerwat Przyrody &#8222;Ostoja Bobra na rzece Pasłęce&#8221;. Pasłęka charakteryzuje się szybkim i średnim nurtem. Na wielu odcinkach, szczególnie w górnej części rzeki płynie wartkim nurtem. Tworzy liczne przełomy o wysokich brzegach. Dno rzeki jest bardzo zmienne od kamienistego po piaszczyste a nawet muliste. Także otoczenie rzeki jest bardzo urozmaicone &#8211; od gęstych i dziewiczych lasów po duże przestrzenie pól i łąk. Niestety na wielu odcinkach rzeka jest uregulowana. Pasłęka płynie przez obszar dwóch okręgów PZW. W górnym biegu jest to olsztyński PZW a w dolnym elbląski. Rzeka zarybiana jest przede wszystkim pstrągiem potokowym.



Nierzadko można spotkać się&nbsp;z opinią&nbsp;że Pasłęka, jak zresztą&nbsp;wiele polskich rzek, najlepsze swoje lata ma już za sobą. Zaniedbania w zakresie oczyszczania ścieków, wycinki drzew, spadek retencji naturalnej i presja hydrotechniczna sprawiły, że rzeka zaczęła tracić swój naturalny charakter co przekłada się na spadek jej atrakcyjności oraz &#8222;rybności&#8221;. Jak możemy przeczytać na stronie TMP Passaria: &#8222;stan czystości rzeki Pasłęki, choć w zasadzie nie zmienia się od wielu lat, daleki jest od stanu pożądanego, tj. odpowiadającego faunie zamieszkującej rzekę. (&#8230;) Szczególnym zagrożeniem dla jakości środowiska są ścieki bytowo-gospodarcze z miejscowości położonych nad jej brzegami. Potencjalnym zagrożeniem są spływy powierzchniowe z pól uprawnych, zawierające nawozy mineralne, gnojowicę i środki ochrony roślin. Jeziora położone w dorzeczu spełniają w dużym stopniu funkcję osadni­ków, a czystość ich ulega stałemu pogorszeniu, zwłaszcza w górnej części rzeki Pasłęki&#8222;.



Członkowie Towarzystwa &#8222;Passaria&#8221; już od dawna alarmowali, że w wielu miejscach Pasłęka przypomina bardziej kanał niż żywy ekosystem. Oprócz informowania o problemach stowarzyszenie podejmuje także szereg działań, w które angażują się miłośnicy tej niezwykłej rzeki, nie czekając, aż ktoś „z góry” zajmie się problemem.



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="919" height="613" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/04/Pasleka.jpg" alt="" class="wp-image-3485" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/04/Pasleka.jpg 919w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/04/Pasleka-300x200.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2025/04/Pasleka-768x512.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 919px) 100vw, 919px" /><figcaption class="wp-element-caption">Pasłęka, Mewkasztanowo,<a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pas%C5%82eka.JPG"> CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons</a></figcaption></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Passaria &#8211; działalność stowarzyszenia</h3>



Towarzystwo Miłośników Pasłęki &#8222;Passaria&#8221; od wielu już lata aktywnie działa na rzecz Pasłęki. Początkowo jako klub, a od 1995 jako stowarzyszenie, którego głównym celem jest ochrona wód krainy pstrąga i lipienia Warmii i Mazur, ze szczególnym uwzględnieniem rzeki Pasłęki i jej dorzecza. Zaangażowanie członków stowarzyszenia jest imponujące: regularne zarybiania, sadzenie drzew wzdłuż brzegów, monitoring rzeki i udział w projektach naukowych – wszystko to w duchu troski o przyszłość naturalnych siedlisk ryb łososiowatych i nie tylko.



Ich działania można śledzić na stronie <a class="" href="https://passaria.org">passaria.org</a>, gdzie niemal każdy miesiąc przynosi nowe informacje o kolejnych inicjatywach. Przykładowo całkiem niedawno, 9 kwietnia organizacja zrealizowała kolejną akcję sadzenia drzew nad Pasłęką – dzięki temu brzegi rzeki zyskują naturalną ochronę przed erozją i przegrzewaniem się wody.



To co robi TMP &#8222;Passaria&#8221; to nie są działania &#8222;na pokaz&#8221; – to systematyczna praca u podstaw, oparta na wiedzy, pasji i współpracy.



Z pewnością jeszcze nie jeden raz będę pisał o działalności miłośników Pasłęki a renaturyzacja tej rzeki to projekt, który zasługuje na szczególną uwagę i wsparcie. Nie tylko ze względu na unikalne wartości przyrodnicze tej rzeki, ale również ze względu na przykład, jaki daje współpraca społeczników i naukowców. Działania TMP &#8222;Passaria&#8221; pokazują, że oddolna energia może zmieniać rzeczywistość – i że warto tę energię wspierać, pokazywać i nagłaśniać. 



Zdjęcię na górze: <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rzeka_Pas%C5%82%C4%99ka.jpg">FP Foto</a>, <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/3.0">CC BY 3.0</a>, via Wikimedia Commons<a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rzeka_Pas%C5%82%C4%99ka.jpg"></a><a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rzeka_Pas%C5%82%C4%99ka.jpg"></a>

Kraina Pstrąga

Szansa na nowe życie Pasłęki