18 kwietnia 2026 roku w Asturii,&nbsp;regionie położonym w północnej części Hiszpanii, rozpoczął się sezon połowu łososia atlantyckiego. Przy blisko 3 740 aktywnych zezwoleniach i limicie obniżonym do 154 ryb przez długie tygodnie w rzekach nie wydarzyło się prawie nic. Na pierwsze łososie sezonu czekano ponad miesiąc, do 20 i 21 maja, gdy dwie ryby zostały w końcu złowione w dwóch głównych rzekach regionu. Jeszcze w latach 80. asturyjskie rzeki dawały ponad 9 000 łososi rocznie. W ubiegłym roku złowiono zaledwie 127 ryb co jest najgorszym wynikiem w historii.



<h3 class="wp-block-heading">Łososiowe rzeki Hiszpanii</h3>



Łosoś atlantycki przez długi czas był naturalnym elementem północnych rzek Hiszpanii. <a href="https://atlanticsalmontrust.org/wp-content/uploads/2020/07/x126-AtlanticsalmoninSpain-AST-1993.pdf">Raport Atlantic Salmon Trust</a> z 1993 roku szacował, że historycznie gatunek występował co najmniej w 50 rzekach między granicą z Francją a Portugalią. Już wtedy autorzy zaznaczali jednak, że ryby obserwuje się tylko w około 20 ciekach, a większe znaczenie ma zaledwie kilka z nich.



Do najważniejszych rzek łososiowych zaliczano wtedy między innymi Ullę i Eo w Galicji, Esvę, Narceę, Sellę i Cares w Asturii oraz Devę, Pas i Asón w Kantabrii. Wody te stanowiły południową granicę zasięgu gatunku, związane z krótkimi, chłodnymi rzekami północnego wybrzeża Hiszpanii. Ta niewielka ilość rzek oraz ich położenie od początku czyniły je bardziej wrażliwymi na susze, wyższe temperatury i wszelkie zaburzenia przepływu niż stada północnego Atlantyku.



Hiszpania pozostaje też krajem wyjątkowo ważnym dla ryb łososiowatych szerzej niż tylko przez samego łososia. Zachowały się tam <a href="https://krainapstraga.pl/hiszpania-to-nie-tylko-slonce-to-takze-kraj-pstraga/">jedne z najcenniejszych populacji pstrąga potokowego w Europie</a>. Problem polega na tym, że łosoś potrzebuje jeszcze większej ciągłości rzek i jeszcze stabilniejszych warunków środowiskowych niż pstrąg.



Stare opracowania dobrze pokazują dawny rytm życia tych ryb. Najwięcej łososi wpływało do hiszpańskich rzek od wiosny do początku lata. Wtedy też panują najlepsze warunki do połowu, gdyż w okresie letnim poziom wody w rzekach gwałtownie spada. Tarło przypadało zwykle od połowy listopada do połowy stycznia, a młode ryby schodziły do morza od końca zimy do wiosny. Ten cykl przez dziesięciolecia budował kulturę regionu i miejscowych rzek. Dziś coraz mniej ryb w ogóle dociera do rzek i tarlisk, więc cały proces został mocno zaburzony.



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="855" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Vista_desde_Puente_sobre_el_Sella_Cangas_de_Onis_Asturias-1140x855.jpg" alt="" class="wp-image-4626" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Vista_desde_Puente_sobre_el_Sella_Cangas_de_Onis_Asturias-1140x855.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Vista_desde_Puente_sobre_el_Sella_Cangas_de_Onis_Asturias-300x225.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Vista_desde_Puente_sobre_el_Sella_Cangas_de_Onis_Asturias-768x576.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Vista_desde_Puente_sobre_el_Sella_Cangas_de_Onis_Asturias.jpg 1280w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption">Rzeka Sell (Vicferjim, <a href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0">CC BY-SA 3.0</a>, via Wikimedia Commons)</figcaption></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Ryb ubywa od dawna</h3>



To, co dziś widać w Asturii, nie zaczęło się oczywiście w ostatnich latach. Już w raporcie z początku lat 90. wymieniano niemal cały zestaw problemów, które do dziś powracają w debacie o ochronie łososia: zapory, nieskuteczne przepławki, zanieczyszczenia (głównie nadmierne osady) odprowadzane z kopalń, ogólnie pogarszającą się jakość wody, jej nadmierny pobór, kłusownictwo i przekształcanie koryt rzecznych.



Autorzy raportu podawali konkretne przykłady. Na rzece Navia silny spadek wiązano z zaporą Arbón położoną bardzo nisko, zbyt blisko ujścia. Rzeka Ason w Kantabrii odnotowała znaczny spadek poławianych ryb od początku lat 70-tych. Przyczyny tego spadku nie były jasne, choć uważano, że ​​przyczyną jest wysoka zapadalność na choroby. Rzeka Pas była wyjątkowo wrażliwa na niskie stany wody i presję związaną z jej poborem. Jedynie rzeki Deva i Cares uchodziły wtedy jeszcze za rzeki stosunkowo mniej zniszczone.



Współczesne spory często brzmią tak, jakby problem pojawił się dopiero wraz z ostatnimi falami upałów i wyraźnymi zmianami klimatycznymi. Źródła historyczne pokazują jednak coś innego: południowe populacje łososia były osłabiane od wielu dziesięcioleci, także poprzez nadmierną eksploatację wędkarską, a obecny kryzys jest skutkiem nakładania się dawnych szkód i nowej klimatycznej presji.



Najnowsze dane z Asturii są alarmujące nawet na tle tej długiej historii spadku. Najlepiej widać to w samych statystykach połowów:



<ul class="wp-block-list">
<li>lata 80. – ponad 9 000 sztuk rocznie,</li>



<li>2001 – blisko 2 800 sztuk,</li>



<li>2016 – 1 134 sztuki,</li>



<li>2024 – około 340 sztuk,</li>



<li>2025 – 127 sztuk, czyli historyczne minimum.</li>
</ul>



Sezon w 2026 dopiero się&nbsp;zaczął ale sam obniżony administracyjny limit połowowy dla Asturii, czyli tzw. cupo, do 154 ryb pokazuje, jak daleko zaszedł ten spadek.



Jeszcze mocniej niż same statystyki połowowe działa jednak obraz rzek. Przed sezonem 2026 monitoring wykazał w asturyjskich wodach zaledwie 472 dorosłe łososie wracające na tarło: 263 w dorzeczu Narcei, 140 w Selli, 50 w Cares i 19 w Esvie. Czy to są liczby, na których da się bezpiecznie oprzeć długofalowe użytkowanie gatunku? Odpowiedź wydaje się być oczywista.



Widać więc wyraźnie, że ciężar całej regionalnej populacji przesuwa się na coraz mniejszą liczbę rzek. W poprzednim sezonie sama Narcea dała 97 ryb, podczas gdy w Selli z dopływami było ich 24, w Cares siedem, a w Eo tylko dwie. Esva nie dała żadnej. Z populacji rozłożonej kiedyś szerzej wzdłuż północnego wybrzeża zostaje układ oparty na kilku ostatnich mocniej trzymających się systemach rzecznych.



Wokół pierwszego łososia sezonu od dawna budowano w Asturii lokalny rytuał, handel i rozgłos. Dawniej ogłaszano jego złowienie niemal jak początek święta. Dziś ten sam zwyczaj brzmi coraz bardziej jak echo czasów, które minęły. Gdy przez ponad miesiąc po otwarciu sezonu nie pojawia się prawie żadna ryba, tradycja wyraźnie odrywa się od rzeczywistości biologicznej.



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="339" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Zrzut-ekranu-2026-05-24-o-23.56.15-1140x339.png" alt="" class="wp-image-4630" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Zrzut-ekranu-2026-05-24-o-23.56.15-1140x339.png 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Zrzut-ekranu-2026-05-24-o-23.56.15-300x89.png 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Zrzut-ekranu-2026-05-24-o-23.56.15-768x229.png 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Zrzut-ekranu-2026-05-24-o-23.56.15-1536x457.png 1536w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Zrzut-ekranu-2026-05-24-o-23.56.15-1568x467.png 1568w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/05/Zrzut-ekranu-2026-05-24-o-23.56.15.png 1586w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption">Rzeki północnej Hiszpanii</figcaption></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Powody kryzysu takie sam jak wszędzie</h3>



Nie ma tu jednej przyczyny, lecz nakładanie się wielu presji na populacje żyjące na granicy zasięgu gatunku. Część problemów jest dobrze znana od dawna. Łososiowi szkodzą bariery migracyjne, zabudowa rzek, przegrzewanie się wody, pobór wody latem, zanieczyszczenia oraz degradacja tarlisk i miejsc wzrostu młodych ryb. Ponadto południowe populacje nie żyją w izolacji od zmian zachodzących na północnym Atlantyku. Gdy spada przeżywalność ryb w fazie morskiej, do hiszpańskich rzek wraca mniej dorosłych osobników. Dlatego coraz częściej podkreśla się, że same działania w rzekach, choć konieczne, nie naprawią całego problemu.



Osobny problem stanowi sposób w jaki przez lata próbowano ratować łososia. Sztuczne zarybienia miały pomóc, ale nie zawsze dawały trwałe efekty. Już starsze opracowania ostrzegały, że jeśli takie programy nie opierają się na lokalnych tarlakach, mogą nawet osłabiać miejscowe przystosowania zamiast je wzmacniać. Dziś ten argument wraca w nowym kontekście: część badaczy i organizacji ekologicznych uważa, że tradycyjne zarybienia nie rozwiązują problemu, a czasem tylko go maskują.



Nie pomagają&nbsp;także <a href="https://krainapstraga.pl/lososie-kolejna-ofiara-globalnego-ocieplenia/">zmiany klimatu</a>. Łosoś atlantycki jest rybą zimnowodną. W cieplejszych latach rzeki północnej Hiszpanii coraz częściej mają zbyt niski przepływ i zbyt wysoką temperaturę wody. Mniej śniegu w górach oznacza mniej chłodnej wody latem. To z kolei pogarsza natlenienie, utrudnia migrację i zwiększa śmiertelność młodych ryb. Dla populacji żyjących na południu Europy takie warunki są szczególnie groźne, bo właśnie tutaj margines bezpieczeństwa jest najmniejszy.



<h3 class="wp-block-heading">Czy zakaz łowienia może&nbsp;coś zmienić?</h3>



W tej sytuacji pełny zakaz połowów coraz mniej wygląda na radykalny pomysł, a raczej na niezbędną i przykrą, dla lokalnej tradycji i turystyki, konieczność. Asturyjskie organizacje ekologiczne domagają się go od lat. Dziś łowienie łososia jest dozwolone już tylko w Asturii i Kantabrii. W Galicji, Nawarze oraz niemalże całym Kraju Basków obowiązuje zakaz. Również na poziomie państwa toczy się dyskusja o objęciu łososia silniejszą ochroną. W Kantabrii otwarcie mówi się już o tym, że całkowite zamknięcie połowów może być tylko kwestią czasu.



Tyle że sam zakaz nie cofnie szkód wyrządzonych rzekom. Jeśli łosoś ma utrzymać się na Półwyspie Iberyjskim, potrzebny jest cały pakiet działań: lepsza jakość wody, większa ciągłość rzek, <a href="https://krainapstraga.pl/pol-tysiac-usunietych-barier-w-europie/">usuwanie barier migracyjnych</a>, ochrona tarlisk, ostrożniejsze podejście do zarybień i realne ograniczenie presji w okresach niskich stanów wód.



Wokół asturyjskiego łososia przez dekady zbudowano też lokalną gospodarkę. Pensjonaty, restauracje, handel i symboliczna aukcja pierwszej ryby sezonu długo sprawiały wrażenie, że tradycja jest czymś trwałym. Tegorocznego pierwszego łososia z Selli, wążącego ponad 6 kg i mierzącego 82 cm, kupiła po licytacji cydrownia El Llavianu z Gijón za 9 400 euro. Pierwszy natomiast łosoś złowiony w Narcei nie trafił na aukcję, lecz został przekazany żywy projektowi Arca zajmującemu się odbudową populacji w tej rzece, a organizatorzy odwołanej licytacji przekazali łowcy darowiznę w wysokości 9 000 euro. 



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h3 class="wp-block-heading">Źródła:</h3>



<ul class="wp-block-list">
<li>Carlos Garcia de Leániz, Tony Hawkins, David Hay, Juan José Martinez,<a href="https://atlanticsalmontrust.org/wp-content/uploads/2020/07/x126-AtlanticsalmoninSpain-AST-1993.pdf"> The Atlantic Salmon in Spain</a>, Atlantic Salmon Trust, 1993;</li>



<li>NORTES, Los últimos días del salmón, 18.04.2026</li>



<li>NORTES, El ecologismo exige prohibir ya la pesca del salmón ante el desplome de ejemplares en Asturies, 21.05.2026</li>



<li>NORTES, IU-Convocatoria por Asturies reclama la veda del salmón, que Cantabria se dispone a imponer, 20.05.2026</li>



<li>El Salto, Asturies asiste en directo a la extinción de una especie</li>
</ul>



Zdjęcie na górze: <a href="https://unsplash.com/@drewfarwell?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Drew Farwell</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/gray-fish-jumping-over-body-of-water-surrounded-with-plants-9vkJPfh9Anw?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>

Kraina Pstrąga

Tysiące wędkarzy i tylko dwie złowione ryby – to koniec łososia w Hiszpanii

Komentarze