Wody Polskie poinformowały o udziale w pracach nad krajowym planem odbudowy zasobów przyrodniczych, realizowanym w ramach unijnego Nature Restoration Law. Jednym z jego kluczowych elementów ma być przywracanie ciągłości ekologicznej rzek, w tym identyfikacja i analiza budowli hydrotechnicznych, które stanowią bariery dla swobodnego przepływu wód oraz migracji organizmów wodnych.



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h3 class="wp-block-heading">Priorytetem usuwanie przestarzałych barier</h3>



W ramach prac prowadzonych w Ministerstwie Klimatu i Środowiska nad stworzeniem Krajowego Planu Odbudowy Zasobów Przyrodniczych, będącego kluczowym narzędziem wdrażania rozporządzenia Nature Restoration Law, Wody Polskie przygotowały materiał składający się z dwóch elementów.



 Pierwszym elementem jest wstępny wykaz budowli do likwidacji lub przebudowy, obejmujący ponad 5 tysięcy obiektów hydrotechnicznych, co stanowi około 11% wszystkich budowli zlokalizowanych na jednolitych częściach wód. Są to przede wszystkim progi, stopnie i inne bariery poprzeczne, dla których zaplanowano działania mające umożliwić swobodny przepływ wód oraz migrację organizmów wodnych.



Drugim elementem jest wstępny wykaz jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP) do udrożnienia. Obejmuje on 743 rzeczne JCWP, czyli około 24% wszystkich jednolitych części wód rzecznych, a także 15 JCWP zbiornikowych (około 33% ich ogólnej liczby). Wskazania te bazują na działaniach związanych z przywracaniem ciągłości ekologicznej rzek, w tym na celach środowiskowych odnoszących się do ochrony ryb dwuśrodowiskowych.



Na <a href="https://www.gov.pl/web/wody-polskie-gliwice/wody-polskie-wspieraja-prace-nad-krajowym-planem-odbudowy-zasobow-przyrodniczych">stronie Wód Polskich</a> opublikowany został wykaz barier przeznaczonych do analizy pod kątem udrożnienia lub likwidacji. Zdecydowana większość z nich znajduje się w dwóch głównych dorzeczach Polski: Wisły (ok. 3000 obiektów) oraz Odry (blisko 2000 obiektów).



Na liście znajdują się zarówno bariery znajdujące się na większych rzekach jak i na niewielkich ciekach. Najwięcej obiektów wskazano m.in. na Dunajcu (ponad 340 barier), Wiśle (153) czy Bobrze (86), ale także na mniejszych ciekach górskich i podgórskich, takich jak Wapienica (68), Żylica (64) czy Stradomka (60), gdzie progi i stopnie regulacyjne występują często seryjnie, na krótkich odcinkach. W wielu przypadkach są to przestarzałe obiekty pozbawione dziś jednoznacznej funkcji gospodarczej, będące pozostałością dawnych prac regulacyjnych. 



Skala i rozmieszczenie tych budowli pokazują, że zapowiadana odbudowa rzek nie będzie dotyczyć pojedynczych, punktowych ingerencji, lecz całych systemów rzecznych, kształtowanych przez dziesięciolecia intensywnej regulacji. 



Warto odnieść tę zapowiedź do naszego wcześniejszej publikacji Wód Polskich &#8211; wykazu stopni wodnych do wykorzystania w energetyce. Chociaż oba wykazy różnią się od siebie i nie sposób jednoznacznie stwierdzić czy w obu listach mamy wymienione te same obiekty, jednak trudno nie odnieść wrażenia, że przynajmniej w przypadku części rzek tak właśnie jest. Przykładowo bowiem krótka rzeka <a href="https://krainapstraga.pl/lowiska/pzw-bielsko-biala/zylica">Żylica</a>, dopływ Soły, pojawia się wielokrotnie na obu listach. Z jednej więc strony jest to więc rzeka gdzie sugeruje się wykorzystanie obiektów hydrotechnicznych w hydroenergetyce, z drugiej wskazuje możliwość udrażniania i przywrócenia ciągłości ekologicznej poprzez likwidację barier. To rodzi naturalne pytanie: jak w praktyce mają się do siebie te dwa kierunki działań, czy nie ma tu ewidentnej sprzeczności i gdzie tak naprawdę przebiega granica między próbą utrzymania istniejących piętrzeń a ich realną chęcią likwidacją?



Zdjęcie na górze: <a href="https://unsplash.com/@passimage?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Snap Wander</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/a-river-running-through-a-lush-green-forest-lVJos4ucL4Q?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>

Kraina Pstrąga

Wody Polskie wskazują bariery migracyjne do usunięcia