Czy w dobie zmian klimatycznych wciąż potrafimy skutecznie liczyć ryby w rzekach? Amerykańscy biolodzy postanowili odpowiedzieć na to pytanie, analizując populacje pstrągów w górnym biegu słynnej rzeki Yellowstone. Okazuje się, że tradycyjne metody oznaczania i liczenia ryb przestają się sprawdzać, gdy coraz częściej występują powodzie, susze i nieprzewidywalne warunki terenowe.



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



Od końca lat 70. w rzece Yellowstone prowadzono monitoring liczebności pstrągów, wykorzystując klasyczną metodę Lincoln–Petersen (zwaną także metodą wielokrotnych złowień CMR) – polegającą na wyznaczeniu obszaru, który zajmuje badana populacja, złowieniu i znakowaniu ryb a następnie na ponownym odławianiu ryb. Obszar wyznaczany był w taki sposób, aby badania prowadzone była na tzw. zamkniętej populacji. Jednak w ostatnich dwóch dekadach warunki terenowe i hydrologiczne tak bardzo się pogorszyły, że coroczne badania stały się niemalże niemożliwe do przeprowadzenia.



Dlatego też naukowcy z Uniwersytetu Stanowego w Montanie postanowili przetestować nową metodę: model Jolly–Seber POPAN, który zakłada <a href="https://krainapstraga.pl/post/monitoring-ryb">znakowanie ryb znacznikami PIT</a> oraz tzw. otwartą populację, czyli uwzględnia śmierć, migrację i pojawianie się nowych osobników.



W ciągu 3 lat badacze znakowali indywidualnie pstrągi trzech gatunków (m.in. pstrąga tęczowego, potokowego i łososia Clarka) i zastosowali nowy model do oszacowania ich liczebności oraz przeżywalności. Okazało się że nowa metodologia badania przynosi ciekawe rezultaty a najważniejsze obserwacje to:



<ul class="wp-block-list">
<li>Udało się uzyskać roczne szacunki liczebności i przeżywalności, nawet tam, gdzie wcześniej nie dało się przeprowadzić tradycyjnych pomiarów.</li>



<li>Precyzja była niska, co wynikało z krótkiego okresu badań. Przewiduje się jednak, że wraz z kolejnymi latami zbierania danych dokładność wyników znacznie wzrośnie.</li>



<li>Model POPAN oferuje więcej informacji niż metoda klasyczna – oprócz liczebności pozwala też ocenić tzw. pozorną przeżywalność, czyli prawdopodobieństwo, że ryba przeżyje i pozostanie w badanym obszarze.</li>
</ul>



Ponadto, aby sprawdzić skuteczność nowego modelu przy różnych warunkach terenowych, autorzy przeprowadzili też symulacje komputerowe. Dzięki nim ustalono, że POPAN daje wiarygodne wyniki pod warunkiem, że prawdopodobieństwo wykrycia ryby wynosi co najmniej 20%.



Jednocześnie zaznaczono, że model ten nie jest doskonały – nadal możliwe są przerwy w zbieraniu danych (np. w latach z ekstremalną pogodą), a oznaczanie ryb specjalnymi znacznikami jest kosztowne i czasochłonne. Mimo to, zdaniem autorów, inwestycja się opłaca, bo klasyczny system coraz częściej przestaje spełniać swoje zadanie.



Autorzy badania dostrzegają jednak wiele plusów w nowej metodzie monitoringu ryb. Według autorów Model POPAN umożliwia:



<ul class="wp-block-list">
<li>skrócenie okresu badań terenowych,</li>



<li>większą elastyczność przy zmiennej pogodzie,</li>



<li>lepsze zrozumienie dynamiki populacji,</li>



<li>porównywanie wyników z danymi historycznymi,</li>



<li>oraz podejmowanie bardziej świadomych decyzji w zarządzaniu rybostanem.</li>
</ul>



Wnioski z badań są szczególnie istotne dla wszystkich, którzy zarządzają rzekam, chronią ryby, czy też badają stan populacji ryb w rzekach. Zmiany klimatyczne utrudniają prowadzenie stałych i powtarzalnych pomiarów, a nowe podejścia statystyczne – jak modele otwartych populacji – mogą być bardziej odporne na nowe utrudnienia.



Naukowcy z Montany zalecają dalsze rozwijanie metody, m.in. przez uwzględnianie dodatkowych czynników wpływających na wykrywalność ryb, takich jak zmętnienie wody, temperatura czy liczba przeprowadzanych odłowów. Badania w Yellowstone mogą stać się wzorem dla wielu innych rzek – nie tylko w USA, ale i w Europie – które borykają się z podobnymi problemami.



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



Omawiany w treści artykuł pt. <a href="https://academic.oup.com/najfm/advance-article-abstract/doi/10.1093/najfmt/vqaf048/8173691?redirectedFrom=fulltext&amp;login=false">Open-population models provide an alternative trout monitoring method in the upper Yellowstone River, Montana</a> opublikowany został w czerwcu 2025 w czasopiśmie North American Journal of Fisheries Management.



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



Zdjęcie na górze: <a href="https://unsplash.com/@mlis8?utm_content=creditCopyText&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=unsplash">Melissa Cronin</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/green-pine-trees-beside-river-during-daytime-SnJAyminxCo?utm_content=creditCopyText&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=unsplash">Unsplash</a>

Kraina Pstrąga

Czy zmieniający się klimat utrudnia monitoring pstrągów?

Komentarze