Pomysł na ten tekst pojawił się właściwie przypadkiem, po tym jak pewnego dnia dyskutowałem z moim 11-letnim synem na temat idei No Kill i wypuszczania złowionych ryb. Od czasu do czasu razem wędkujemy ale także przyglądamy się innym wędkarzom. Tym razem zaczęło się od wspólnej obserwacji holu sporego karpia na stawie, blisko którego mieszkamy i który jest bardzo popularnym lokalnym łowiskiem. Tego dnia odbywały się tam zawody wędkarskie, ludzi było sporo, atmosfera typowo zawodnicza. Jednak wędkarz, który tego karpia zaciął, wcale nie wyglądał na szczęśliwego, bo akurat tym razem ryba była&#8230; za duża.



Podczas tych konkretnych zawodów liczyła się liczba złowionych ryb, a nie ich rozmiar, duży karp był dla łowiącego bardziej problemem niż powodem do zadowolenia, tym bardziej że sprzęt miał bardzo lekki, skrojony pod zdecydowanie mniejsze ryby, na które nastawiali się zawodnicy, a nie pod ponad pięciokilogramowego karpia. Hol się przeciągał, wędkarz był coraz bardziej zdenerwowany, ryba nie dawała za wygraną i dopiero po około dziesięciu minutach udało się ją podprowadzić pod brzeg, gdzie jeszcze przez chwilę nie chciała wejść do podbieraka. W końcu jednak wylądowała w siatce. Ponieważ staw funkcjonuje w formule No Kill, karp i tak po zawodach musiał wrócić do wody.



Teoretycznie wszystko było więc w porządku, ryba została złowiona zgodnie z regulaminem, nikt jej nie zabił, idea No Kill została zachowana, a jednak cała ta sytuacja, szczególnie długi hol, zaczęła dla mojego syna być powodem do rozpoczęcia dyskusji na temat sensu łowienia, zawodów oraz wypuszczania. Próbowałem mu tłumaczyć, że akurat tej rybie nic nie będzie i że właśnie na tym polega odpowiedzialne łowienie, ale im dłużej mówiłem, tym mocniej czułem, że nie przekonuję ani jego, ani chyba samego siebie, bo gdzieś pod spodem pojawiło się pytanie, czy naprawdę wystarczy złowioną rybę wypuścić, żeby wszystko było w porządku. Inna sprawa, że sam nie kupuję idei zawodów wędkarskich&#8230;



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="760" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/06/photography-potato-wRdYy4S038Q-unsplash-1140x760.jpg" alt="Karp" class="wp-image-4688" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/06/photography-potato-wRdYy4S038Q-unsplash-1140x760.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/06/photography-potato-wRdYy4S038Q-unsplash-300x200.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/06/photography-potato-wRdYy4S038Q-unsplash-768x512.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/06/photography-potato-wRdYy4S038Q-unsplash-1536x1024.jpg 1536w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/06/photography-potato-wRdYy4S038Q-unsplash-1568x1046.jpg 1568w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2026/06/photography-potato-wRdYy4S038Q-unsplash.jpg 1600w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /></figure>



W rozmowie z synem posługiwałem się, trochę na wyrost, przykładami pstrągowych łowisk, gdzie obowiązują zasady „złów i wypuść”. Zacząłem wręcz układać sobie w głowie bardzo wygodne uproszczenie, w którym po prostu wypuszczanie ryb jest jedynym moralnie słusznym sposobem wędkowania. Im dłużej jednak myślałem o tym porównaniu małych karpiowych stawów do pstrągowych &#8222;ciurków&#8221;, tym bardziej dochodziłem do wniosku, że moja argumentacja się&nbsp;rozjeżdża. Bo czy można przykładać tą samą miarę do łowienia karpi na mocno obłożonym stawie, gdzie regularnie odbywają się zawody, gdzie łowi się po to, żeby zdobyć punkty, zrobić zdjęcie albo wygrać z innymi, do wędkowania na zasadach Catch &amp; Release na niewielkiej pstrągowej rzece, nawet jeśli oficjalnie nie jest objęta odcinkiem No Kill. 



<h3 class="wp-block-heading">No Kill jako narzędzie, nie dekoracja</h3>



Po naszej rozmowie doszedłem jednak do wniosku, że gdzieś po drodze zagubiliśmy pierwotny sens idei &#8222;No Kill&#8221; w szeroko pojętym wędkarstwie, niezależnie od metody połowu czy rodzaju łowiska. Ale jaki właściwie był ten pierwotny sens?



Próbując odpowiedzieć sobie na to pytanie, sięgnąłem do <a href="https://bialaprzemsza.pl/odcinek-bez-prawa-zabierania-zlowionych-ryb-na-bialej-przemszy/">tekstu</a> opublikowanego na stronie nieistniejącego już dziś Stowarzyszenia Przyjaciół Białej Przemszy. W tamtym czasie wspólnie działaliśmy na rzecz utworzenia na Białej Przemszy odcinka bez prawa zabierania ryb, a swoje przemyślenia na temat jego roli i znaczenia bardzo trafnie opisał w <a href="https://bialaprzemsza.pl/odcinek-bez-prawa-zabierania-zlowionych-ryb-na-bialej-przemszy/">krótkim artykule</a> jeden z założycieli stowarzyszenia, Grzegorz Piętka.



Czytając ten tekst po latach, zwróciłem uwagę na coś bardzo istotnego. No kill nie jest w nim przedstawiane jako cel sam w sobie. Wręcz przeciwnie. Szczególnie mocno wybrzmiewa to w jednym zdaniu:



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
Odcinek no kill to nie ukoronowanie naszych ambicji, to raczej początek, to podstawy do racjonalniejszego korzystania z łowiska
</blockquote>



W kontekście tamtej sytuacji i celów, jakie sobie stawialiśmy, No Kill nie był jakimś&nbsp;znakiem jakości łowiska, nie był celem samym w sobie i nie był też sposobem na wypromowanie tego miejsca, tylko był jednym z elementów większego planu, obok ochrony odcinka, pracy Społecznej Straży Rybackiej, wsparcia tarła, budowy inkubatorów, zarybień prowadzonych z głową i wydzielania stref wyłączonych z wędkowania. Jako autorzy tamtej inicjatywy wiedzieliśmy, że sam zakaz zabierania ryb nie sprawi, że w następnym sezonie nagle objawi się nam niezwykle atrakcyjne łowisko, bo na to potrzeba czasu, pracy, kontroli, konsekwencji oraz być może także racjonowania liczby dniówek i liczby wędkujących.



I chyba właśnie tu jest sedno całej sprawy, bo po przypomnieniu sobie tego tekstu poczułem, że współczesna idea No Kill coraz częściej bywa wypaczana. Całym sensem tamtego planu było wykorzystanie łowiska typu No Kill jako elementu racjonalniejszego korzystania z wody. Miało ono służyć temu, żeby z rzeki zdjąć przynajmniej część presji, a nie temu, żeby tę presję zwiększyć, tylko w bardziej eleganckim, nowoczesnym i społecznie akceptowalnym opakowaniu.



<h3 class="wp-block-heading">Popularność zmieniła znaczenie</h3>



W Polsce odcinków No Kill i łowisk C&amp;R jest dziś znacznie więcej niż kilkanaście lat temu, co widać po regulaminach i <a href="https://krainapstraga.pl/post/pstragowe-wody-no-kill-w-polsce-ile-ich-jest-2">zestawieniach, także pstrągowych wód bez prawa zabierania ryb</a>. Warto zwrócić także uwagę jak bardzo zmienił się język samych wędkarzy. Jeszcze niedawno wypuszczenie ryby było deklaracją, czasem nawet czymś, co trzeba było tłumaczyć innym nad wodą czy w internecie, a dziś coraz częściej jest domyślną normą, niepodważalnym elementem wizerunku albo wręcz warunkiem korzystania z łowiska.



Nie twierdzę oczywiście, że jest w tym coś z definicji złego, bo mimo wszystko uważam, że zmiana która nastąpiła w ostatnim czasie jest w gruncie rzeczy pozytywna i na wielu łowiskach przyniosła bardzo dobre skutki. Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy No Kill przestaje być&nbsp;tylko ideą i nie działa ograniczająco na eksploatację, ale wprost przeciwnie &#8211; zaczyna ją napędzać. W ostatnich latach to właśnie dobrze gospodarowane odcinki C&amp;R przyciągają najwięcej wędkarzy, bo dają większą szansę kontaktu z rybą, a jednocześnie dają zarządcom bardzo konkretny argument ekonomiczny: woda z rybami jest atrakcyjna, atrakcyjna woda sprzedaje licencje, a licencje uzasadniają dalszą promocję.



Wędkarstwo jest przecież również biznesem i nie ma sensu udawać, że jest inaczej, więc jeśli model No Kill się opłaca to będzie coraz popularniejszy.



<h3 class="wp-block-heading">Czy wypuszczanie ryb napędza presję?</h3>



W <a href="https://www.tu.org/magazine/fishing/trout-talk/is-catch-and-release-angling-all-its-cracked-up-to-be">artykule dla Trout Unlimited</a> Kirk Deeter zwraca uwagę na paradoks współczesnego C&amp;R, który sprowadza się do dość prostej rzeczy: wypuszczenie ryby nie unieważnia samego faktu jej złowienia. Jeśli ryba jest długo holowana, wyciągana z wody do zdjęcia, odhaczana przez kilka minut, łowiona w zbyt ciepłej wodzie albo traktowana jak rekwizyt do statystyki, to sama deklaracja &#8222;przecież ją wypuściłem&#8221; zaczyna znaczyć dużo mniej, niż my wędkarze chcielibyśmy sądzić.



Deeter pisze też o zmianie skali presji, przywołując przykłady wzrostu popularności dobrze zarządzanych łowisk No Kill. W takim świecie problemem nie jest już tylko to, czy pojedynczy wędkarz zabierze dwie ryby, ale także to, że coraz częściej za dobry dzień nad wodą uznaje się 20 złowionych i wypuszczonych pstrągów.



W<a href="https://outsidebozeman.com/activities/fishing/release-or-not-release"> innym ciekawym tekście na temat łowienia i wypuszczania ryb</a> Outside Bozeman zderza dwa spojrzenia, z których jedno mówi: wypuszczam, bo chcę łowić ryby, które nadal żyją i mogą się rozmnażać, natomiast drugie: czasem mniej obłudne jest zabranie legalnie złowionej ryby na kolację niż wielokrotne &#8222;nękanie&#8221; tych samych osobników w imię własnego komfortu moralnego. Ten spór nie ma prostej odpowiedzi i rozwiązania, ale coraz częściej przypomina, że etyka wędkarstwa nie kończy się na haśle No Kill.



<h3 class="wp-block-heading">Ryba wraca, ale nie znika pytanie</h3>



Duncan Brown w niedawno opublikowanym eseju &#8222;<a href="https://www.susted.com/wordpress/content/fish-sentience-conservation-and-the-ethics-of-catch-and-release-fishing_2026_04/">Fish Sentience, Conservation and the Ethics of Catch and Release Fishing</a>&#8221; opisuje C&amp;R jako praktykę pełną napięć i dylematów, bo z jednej strony uznaje jej znaczenie ochronne i pokazuje, że przy masowym charakterze wędkarstwa zabijanie każdej wymiarowej ryby prowadziłoby w wielu miejscach do szybkiego załamania populacji, a z drugiej strony nie ucieka od pytania, czy wolno zadawać stres istocie czującej tylko po to, żeby ją po chwili wypuścić.



Jest to pytanie dużo trudniejsze, niż często chcielibyśmy przyznać, bo badania nad świadomością i zdolnościami poznawczymi ryb, opisywane między innymi przez Jonathana Balcombe&#8217;a, coraz mocniej pokazują, że ryby nie są prostymi automatami, tylko zwierzętami o złożonych zmysłach, zdolności uczenia się, pamięci i pewnej indywidualności zachowań. Spór o to, czy i jak odczuwają ból, nadal jest naukowo i filozoficznie skomplikowany, ale nie da się już chyba uczciwie wrócić do bardzo wygodnego przekonania, że ryba &#8222;nic nie czuje&#8221;.



Brown w swoim tekście przywołuje anegdotę o Inuitach, którzy patrząc na odlatujących amerykańskich muszkarzy, mieli mówić: &#8222;They aren&#8217;t fishermen, they just come here to fuck with the fish&#8221; (&#8222;To nie są wędkarze. Przyjeżdżają tutaj tylko po to, żeby pastwić się nad rybami.&#8221;). Jest to brutalne, ale w jakimś sensie bardzo celne, bo jeśli ktoś z boku patrzy na człowieka, który łowi rybę tylko po to, żeby po chwili znów mogła zostać złowiona, to wcale nie musi zobaczyć w tym ochrony, troski i szlachetnej postawy wobec przyrody, lecz może zobaczyć po prostu zabawę cudzym kosztem.



<h3 class="wp-block-heading">C&amp;R bywa ochroną populacji</h3>



Twierdzenie jednak, że Catch &amp; Release jest złe i bez sensu, byłoby zbyt proste i chyba równie fałszywe jak bezrefleksyjne uznanie, że każda wypuszczona ryba oznacza załatwiony problem. Myślę, że C&amp;R trzeba rozumieć szeroko: biologicznie, etycznie, społecznie i gospodarczo, czyli nie jako samą technikę wypuszczania ryby, ale jako narzędzie zarządzania presją, konfliktami, oczekiwaniami wędkarzy i trwałością łowisk.



Warto też spojrzeć na temat ze strony wędkarzy którzy starają się jak najlepiej przestrzegać zasad &#8222;dobrego łowienia i wypuszczania&#8221; bo także w ich praktyce może to działać dobrze, czego prostym przykładem jest <a href="https://fishster.pl/blog/no-kill-and-catch-release-czy-jest-w-tym-sens">tekst Kamila Mazura z Fishster.p</a>l o rozpoznawalnym pstrągu, który był łowiony kilkukrotnie w kolejnych sezonach, przeżywał spotkania z wędkarzami i rósł. Takiego argumentu nie da się zbyć wzruszeniem ramion, bo dobrze przeprowadzone C&amp;R naprawdę potrafi ocalić konkretną rybę, dać jej szansę na tarło i utrzymać atrakcyjność łowiska bez ciągłego zabierania największych osobników.



<h3 class="wp-block-heading">Zakaz zabierania nie wystarczy</h3>



Najuczciwsza definicja No Kill powinna obejmować nie tylko samo wypuszczenie ryby, ale także inne działania obejmujące: ochronę tarlisk, rezygnację z brodzenia po gniazdach, ostrożność w publikowaniu miejscówek, limity presji, sensowne regulaminy, kontrolę, edukację i gotowość do zamykania wody wtedy, gdy warunki są złe. Sam bezzadziorowy hak, podbierak z miękką siatką i zdjęcie ryby trzymanej nisko nad wodą są bardzo ważne, ale nie załatwiają sprawy, jeżeli cała reszta systemu zachęca do coraz większej liczby kontaktów z rybami.



Dlatego ostrożnie podchodzę do postulatów pełnego zakazu zabierania pstrągów jako kompleksowego rozwiązania dla całych dorzeczy czy całego kraju, choć rozumiem intencję takich inicjatyw i wcale nie uważam, że biorą się one z czegoś złego. W wielu wodach pstrąg potokowy jest pod ogromną presją, a zabieranie ryb z małych, zdegradowanych cieków bywa po prostu nieracjonalne, ale absolutyzowanie No Kill może w pewnym momencie obrócić się przeciwko wędkarstwu.



Prędzej czy później ktoś zapyta bowiem, dlaczego, jeśli moralnie nie wolno zabrać pstrąga, moralnie wolno go zaciąć, holować, fotografować i wypuścić, a wtedy bardzo łatwo będzie przejść od hasła No Kill do pytania, dlaczego właściwie nie No Fishing. To pytanie nie jest wygodne, ale właśnie dlatego nie warto go lekceważyć.



<h3 class="wp-block-heading">Fanatyzm nie jest dobry</h3>



Doszliśmy do punktu, w którym coraz więcej wędkarzy mówi głośno, że pełny No Kill i automatyczne potępianie każdego zabrania ryby mogą być wypaczeniem wędkarstwa, bo wędkarstwo przez większą część swojej historii było przecież sposobem pozyskiwania pokarmu, a nie wyłącznie formą kontaktu ze zwierzęciem, które należy złowić, sfotografować i wypuścić. Dzisiejsza, czasami wręcz nachalna i fanatyczna promocja wypuszczania każdej ryby, połączona z ostracyzmem wobec tych, którzy legalnie rybę zabierają, nie przyniesie dobrych skutków.



Nie, nie chodzi mi oczywiście o powrót do czasów pełnych siatek i dumnego fotografowania martwych ryb na trawie albo przy zlewie w kuchni, tylko o proporcje, bo zabranie jednej legalnie złowionej ryby z dobrze zarządzanej wody nie musi być większym problemem niż złowienie i wypuszczenie kilkudziesięciu ryb jednego dnia, a w wielu przypadkach może być dokładnie odwrotnie.



No Kill nie powinien więc być celem samym w sobie, lecz narzędziem używanym przede wszystkim tam, gdzie rzeczywiście pomaga populacji, ogranicza presję i wspiera odbudowę wody, a jeśli staje się tylko marketingiem, sposobem na zawody, statystyki i zdjęcia, to gubi własny sens przez co jest jeszcze mniej zrozumiałe przez ludzi, którzy nie wędkują.



Może więc najrozsądniejsza odpowiedź brzmi mniej efektownie niż hasła po obu stronach sporu: łowić mniej, łowić uważniej, czasem nie łowić wcale, a No Kill traktować jako początek odpowiedzialności, nie jej koniec.



<h3 class="wp-block-heading">Źródła</h3>



<ul class="wp-block-list">
<li>Stowarzyszenie Przyjaciół Białej Przemszy, &#8222;Odcinek bez prawa zabierania złowionych ryb na Białej Przemszy&#8221;, 2011, https://bialaprzemsza.pl/odcinek-bez-prawa-zabierania-zlowionych-ryb-na-bialej-przemszy/</li>



<li>Duncan Brown, &#8222;Fish Sentience, Conservation and the Ethics of Catch and Release Fishing&#8221;, Journal of Sustainability Education, Vol. 32, March 2026, </li>



<li>Jonathan Balcombe, &#8222;What a Fish Knows: The Inner Lives of Our Underwater Cousins&#8221;, Oneworld Publications, https://oneworld-publications.com/work/what-a-fish-knows/</li>



<li>Kirk Deeter, &#8222;Is Catch-and-release Angling All It&#8217;s Cracked Up To Be?&#8221;, Trout Unlimited, 2021, https://www.tu.org/magazine/fishing/trout-talk/is-catch-and-release-angling-all-its-cracked-up-to-be/</li>



<li>Kamil Mazur, &#8222;No kill&#8221; i &#8222;catch &amp; release&#8221; &#8211; Czy jest w tym sens?&#8221;, Fishster.pl, 2019/2022, https://fishster.pl/blog/no-kill-and-catch-release-czy-jest-w-tym-sens/</li>



<li>&#8222;To Release or Not to Release?&#8221;, Outside Bozeman, Spring 2016, https://outsidebozeman.com/activities/fishing/release-or-not-release</li>
</ul>



Zdjęcie na górze: <a href="https://unsplash.com/@raevn1?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Kurt van Krieken</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/a-man-holding-a-fish-in-his-right-hand-dmtcxjN38XQ?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>

Kraina Pstrąga

Dlaczego łowimy i wypuszczamy? Czy idea No Kill nie została wypaczona?

Komentarze