
<p><em>Naukowcy z Uniwersytetów Exeter i Cardiff odkryli, że pstrągi potokowe żyjące w rzekach zanieczyszczonych metalami pochodzącymi ze starych kopalń na Wyspach Brytyjskich są genetycznie „izolowane” od innych pstrągów.</em></p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h3 class="wp-block-heading">Analiza genetyczna pstrągów w rzekach</h3>



<p>W <a href="https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ddi.13854">artykule</a> opublikowanym w maju tego roku w czasopiśmie <em><a href="https://onlinelibrary.wiley.com/journal/14724642">Diversity and Distributions</a></em> brytyjscy naukowcy przedstawili wyniki badań genetycznych pstrągów potokowych odłowionych z rzek w zachodniej Walii, północno-wschodniej Anglii, południowo-zachodniej Anglii i południowo-wschodniej Irlandii. Do badań wytypowano rzeki, w których dorzeczach znajdowały się w przeszłości kopalnie różnych rud metali i do dzisiaj w ich osadach dennych występuje podwyższone stężenie metali.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="859" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/07/Zrzut-ekranu-2024-07-5-o-00.56.07-1140x859.png" alt="" class="wp-image-3033" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/07/Zrzut-ekranu-2024-07-5-o-00.56.07-1140x859.png 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/07/Zrzut-ekranu-2024-07-5-o-00.56.07-300x226.png 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/07/Zrzut-ekranu-2024-07-5-o-00.56.07-768x579.png 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/07/Zrzut-ekranu-2024-07-5-o-00.56.07.png 1332w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption">Kopalnia żelaza Sharkham Point w pobliżu miasta Brixham w hrabstwie Devon</figcaption></figure>



<p>Głównym wnioskiem z otrzymanych wyników było potwierdzenie <strong>genetycznej odrębności pstrągów</strong> w stosunku do pobliskich rzek, które nie były zanieczyszczane. Porównując DNA pstrągów z rzek z i bez zanieczyszczenia metalami, badacze odkryli, że populacje pstrągów tolerujących metale oddzieliły się od szerszej grupy gatunkowej podczas okresów intensywnej działalności górniczej. <strong>Chociaż pstrągi w rzekach zanieczyszczonych metalami wydają się zdrowe, to jednak ich genetyczna odmienność może czynić je podatnymi na przyszłe zagrożenia</strong>. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Niezwykłe zdolności adaptacyjne pstrągów</h3>



<p>W regionach, gdzie kopalnie były intensywnie eksploatowane, takie jak Kornwalia, Walia i północno-wschodnia Anglia, naukowcy zaobserwowali pojawienie się pstrągów odpornych na metale. Mają one wysoką różnorodność genetyczną w porównaniu z sąsiednimi populacjami, ale obniżoną różnorodność wewnątrz własnych grup.</p>



<p>Najwyższy poziom izolacji genetycznej stwierdzono w rzekach zarówno zanieczyszczonych metalami, jak i dotkniętych fizycznymi barierami, takimi jak tamy i jazy. Poziomy zanieczyszczenia metalami mogą się zmieniać, często wzrastając w okresach intensywnych opadów. </p>



<p>Specyficzną izolację genetyczną pstrągów w rzekach zanieczyszczonych metalami można porównać do tej jaka ma miejsce w rzekach odciętych w przeszłości sztucznymi zaporami. Ryby, które nie są w stanie migrować, ani wymieniać swojego materiału genetycznego z rybami z innych odcinków rzek, zaczynają z czasem tworzyć swoją, specyficzną dla danego obszaru wersję genomu. </p>



<p>Ryby tolerujące metale są więc genetycznie izolowane i, jak w przypadku ryb odciętych barierami rzecznymi, nie wymieniają genów z innymi populacjami pstrągów. Chociaż ryby te mogą być zdrowe w swoim środowisku, brak różnorodności genetycznej, który pozwolił im na adaptację w skażonym metalami środowisku, sprawia, że są bardziej podatne na przyszłe zmiany i bardziej narażone na wyginięcie w przypadku różnego rodzaju katastrof ekologicznych.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="645" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/09/P1010333-scaled-e1664264429478-1140x645.jpg" alt="brown trout" class="wp-image-1269" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/09/P1010333-scaled-e1664264429478-1140x645.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/09/P1010333-scaled-e1664264429478-300x170.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/09/P1010333-scaled-e1664264429478-768x435.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/09/P1010333-scaled-e1664264429478-1536x869.jpg 1536w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/09/P1010333-scaled-e1664264429478-2048x1159.jpg 2048w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/09/P1010333-scaled-e1664264429478-1568x887.jpg 1568w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Wpływ na przyszłość populacji pstrągów</h3>



<p>Naukowcy zwracają uwagę, że pomimo zakończenia działalności górniczej na wyspach brytyjskich, to jednak wiele rzek w dalszym ciągu zawiera w swoich osadach spore ilości metali, których pochodzenie wiązać należy z górnictwem.</p>



<p>W przeszłości wiele regionów Wielkiej Brytanii, jak np. zachodnia Kornwalia, były kluczowe dla produkcji przemysłowej metali i do tej pory w krajobrazie widoczne są ślady działalności górniczej np. w postaci hałd czy starych, nieczynnych kopalń. Woda deszczowa w dalszym ciągu może wypłukiwać metale z tych skażonych obszarów do rzek.</p>



<p>Chociaż pstrągi nie są w Wielkiej Brytanii uważane za zagrożony gatunek, badania pokazują, że mogą być bardziej podatne na zagrożenia, niż wcześniej sądzono. Naukowcy sugerują, że najlepszym sposobem na zmniejszenie izolacji genetycznej populacji pstrągów będzie ograniczenie wypływu wód z nieczynnych kopalń oraz usunięcie barier fizycznych. </p>



<h3 class="wp-block-heading">Polskie postscriptum</h3>



<p>Skażenie wód metalami z nieczynnych kopalń nie jest tylko brytyjskim problemem. Również w naszym kraju mamy przykłady wód pstrągowych, które przez wiele lat były pod ogromną presją zanieczyszczeń metalami. Najlepszym przykładem może być tutaj <a href="https://krainapstraga.pl/post/metamorfozy-pstragowej-rzeki">Biała Przemsza, która od ponad 100 lat zasilana była wodami z kopalń rud cynku i ołowiu</a>. Dopiero niedawno, bo z końcem 2021 roku, podziemne wody charakteryzujące się bardzo podwyższonym stężeniem metali, przestały być odprowadzane do rzek powierzchniowych. Uboga ichtiofauna rzeki Białej Przemszy przy jednoczesnym szybkim przyroście żyjących tu pstrągów (nawet w okresie występowania dużego stężenia metali) może potwierdzać wyjątkową zdolność adaptacyjną pstrąga potokowego. Znacznie mniejsza dawka zanieczyszczeń jaka dostaje się do <a href="https://krainapstraga.pl/lowiska/pzw-katowice/biala-przemsza">Białej Przemszy</a> w ostatnim czasie, może pomóc w odtworzeniu różnorodności genetycznej, wystarczającej do skutecznego rozmnażanie i stawiania czoła przyszłym zakłóceniom środowiskowym.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="854" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/01/PC128503-1140x854.jpg" alt="Sztoła" class="wp-image-659" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/01/PC128503-1140x854.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/01/PC128503-300x225.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/01/PC128503-768x576.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2022/01/PC128503.jpg 1521w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption">Sztoła &#8211; nieistniejący już dopływ Białej Przemszy, odprowadzający wody z kopalni Olkusz.</figcaption></figure>



<p>Zdjęcie na górze strony: <a href="https://unsplash.com/@angelamarquez?utm_content=creditCopyText&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=unsplash">Angela Márquez</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/white-rock-formation-on-body-of-water-during-daytime-t46pv4HUdO8?utm_content=creditCopyText&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=unsplash">Unsplash</a></p>


Kraina Pstrąga

Górnictwo i genetycznie izolowane pstrągi

Komentarze