Całkiem niedawno pisałem o tym, <a href="https://krainapstraga.pl/post/dlaczego-lowimy-i-wypuszczamy">jak zmieniło się podejście do idei No Kill i łowienia na zasadzie &#8222;złów i wypuść&#8221;</a>. W tym artykule nie wracam już do pytania, po co łowimy i wypuszczamy ale tym razem interesuje mnie węższy, biologiczny fragment tematu: ile ryb przeżywa po wypuszczeniu. Bezpośrednim impulsem do napisania tego tekstu była dla mnie strona <a href="https://www.keepfishwet.org/science">Science &#8211; Keep Fish Wet</a>, która w przystępny sposób zbiera i prezentuje badania dotyczące wypuszczanych ryb.



<h3 class="wp-block-heading">Ogólne liczby dla wypuszczanych ryb</h3>



Jednym z częściej cytowanych materiałów jest tam przegląd Bartholomewa i Bohnsackam, który obejmuje 53 badania dotyczące ryb złowionych na wędkę i wypuszczonych z powrotem do wody. W każdym z tych badań sprawdzano, jaki procent ryb padł po wypuszczeniu. Nie było to jedno badanie na jednym gatunku, tylko zbiór wielu różnych prac: na różnych gatunkach ryb, w różnych wodach, przy różnych metodach połowu i w różnych warunkach.



Autorzy zebrali z tych prac łącznie 274 osobne wyniki śmiertelności po wypuszczeniu. Jeden wynik mógł dotyczyć na przykład jednego gatunku łowionego na muchę w zimnej wodzie, a inny zupełnie innego gatunku łowionego na naturalną przynętę, na przykład robaka, w cieplejszej wodzie. Dopiero z takiej listy 274 wyników policzono wartości zbiorcze.



Po takim zestawieniu wyszło, że mediana śmiertelności po wypuszczeniu wyniosła 11%, średnia 18%, a poszczególne wyniki mieściły się między 0 a 95%. To znaczy, że połowa zebranych wyników wskazywała śmiertelność nie wyższą niż 11%, a połowa wyższą. Rozrzut danych pokazuje, że nie da się podać jednego procentu dla wszystkich gatunków ryb i wszystkich sytuacji.



To zresztą nie jest nic zaskakującego. Inaczej wygląda ryba złowiona płytko w chłodnym potoku, inaczej ryba zapięta głęboko, długo odhaczana albo łowiona w ciepłej wodzie. Różnice wynikają z gatunku, metody połowu, temperatury, miejsca zapięcia, czasu holu, kontaktu z powietrzem i sposobu obchodzenia się z rybą po złowieniu. Dochodzą do tego także inne rzeczy, takie jak krwawienie, kondycja ryby czy długość obserwacji po wypuszczeniu.



<h3 class="wp-block-heading">Dane dla pstrąga</h3>



Przeglądając publikacje naukowe na temat śmiertelności wypuszczanych ryb postanowiłem skupić się jednak na pstrągach. W jednej ze starszych analiz Taylora i White&#8217;a, obejmującej 18 badań pstrągów nieanadromicznych, pstrąg potokowy wypadał lepiej niż inne badane gatunki pstrągów. Autorzy pokazali też dwie inne rzeczy:



<ul class="wp-block-list">
<li>ryby łowione na naturalną przynętę, na przykład na przysłowiowego robaka, padały częściej niż ryby łowione na muchę lub sztuczne przynęty,</li>



<li>haczyki z zadziorem dawały wyższą śmiertelność niż bezzadziorowe.</li>
</ul>



Inne, bardzo konkretne badania terenowe z Finlandii (na rzekach Turunen i Suuronen) przeprowadzono na obserwacji 380 pstrągów potokowych trzymanych po wypuszczeniu w rzecznych klatkach przez około 3 dni. W tym czasie padły tylko 3 ryby, czyli prawie 1%. Autorzy wiązali ten wynik z krótkim holem i ostrożnym obchodzeniem się z rybą.



W badaniu Boyda i współautorów, prowadzonym podczas wędkowania na muchę w dwóch rzekach Montany, śmiertelność pstrąga była niższa niż 5% we wszystkich zakresach temperatury, także wtedy, gdy dobowe maksimum dochodziło do 23°C i więcej. Co warte podkreślenia jednak, gdy temperatura spadała poniżej 20°C nie odnotowano śmiertelności u żadnego z badanych gatunków łososiowatych.



A jak to wygląda dla troci wędrownej? W eksperymencie z 2023 roku, dotyczącym łowienia troci w wodach morskich o temperaturze 4-10°C, nie stwierdzono żadnej śmiertelności w ciągu 26-29 dni po wypuszczeniu. Trzeba jednak dodać, że około 6% ryb łowionych na przynętę miało po tym czasie nadal niezagojone albo zakażone rany po haku.



<h3 class="wp-block-heading">Sprzęt i urazy mają znaczenie</h3>



W badaniu DuBoisa i Dubielziga, prowadzonym na dzikich pstrągach łowionych na spinning, krótkoterminowa śmiertelność była niższa niż 4%. Różnice między hakami pojedynczymi, kotwiczkami, hakami z zadziorem i bezzadziorowymi nie były wyraźne statystycznie. Znacznie ciekawsze były dane o urazach. Ciężkie uszkodzenia oka stwierdzono u około 10% ryb, a urazy szczęki u około 6%.



To dobrze pokazuje, że sama śmiertelność nie opisuje całego problemu ponieważ ryba która przeżyła, często może wyjść z kontaktu z wędkarzem z urazem, który będzie jej później utrudniał żerowanie albo obronę.



Inną ciekawostkę dostarczył przegląd Schilla i Scarpelli, zebrany z badań pstrągowych. Nie potwierdził on tezy o przewadze używania haków bezzadziorowych i pokazał że sam brak zadziora nie rozwiązuje problemu. Dla much i przynęt sztucznych łączna średnia śmiertelność wyniosła: 



<ul class="wp-block-list">
<li>4,5% dla haków z zadziorem,</li>



<li>4,2% dla bezzadziorowych.</li>
</ul>



Różnica ta była jak widać bardzo mała. Z praktycznego punktu widzenia bardziej liczyły się miejsce zapięcia i skala urazu niż sam typ haka.



<h3 class="wp-block-heading">Najgorszy scenariusz</h3>



Najczęściej powtarzający się wniosek z przeglądów jest prosty: najgroźniejsze jest głębokie zapięcie. Bartholomew i Bohnsack wskazali je jako najważniejszy czynnik śmiertelności. Wysoko wypadały też: wysoka temperatura wody, długi hol oraz długie odhaczanie i trzymanie poza wodą.



Przegląd Gale, Hincha i Donaldsona także potwierdza że wysoka temperatura bardzo zwiększa śmiertelność albo przynajmniej poziom stresu po wypuszczeniu. W praktyce oznacza to jedno: takie samo łowienie i wypuszczanie i te same zasady stosowane podczas dwóch różnych pór roku może przynieść różne skutki w zimnym potoku i w ciepłej letniej wodzie. 



Warto jeszcze dodać, że w większości badań obserwacja wypuszczonych ryb trwała tylko 24, 48 albo 72 godziny. To wystarcza do policzenia padnięć bezpośrednich, ale nie pokazuje całego obrazu i często, szczególnie dla ryb z głębszymi ranami czy w cieplejszych wodach może nie pokazywać prawdziwego efektu łowienia i wypuszczania.



<h3 class="wp-block-heading">Wniosek</h3>



Z dostępnych badań wynika dość jasno, że u pstrąga śmiertelność po wypuszczeniu często mieści się w dolnym zakresie kilku procent, a w części prac spada nawet do około 1%. Warto jednak dodać że badania te głównie dotyczą sytuacji w których wędkarze ostrożnie podchodzą do ryb i stosują ogólne zasady &#8222;Catch &amp; Release&#8221;. 



Śmiertelność może jednak gwałtownie wzrosnąć, szczególnie gdy: ryba jest niefortunnie i głęboko zapięta, temperatura wody jest wysoka, hol lub przetrzymywanie poza wodą trwają za długo.



Z punktu widzenia wędkarza wypuszczającego ryby wniosek też jest dość prosty. W upały lepiej w ogóle odpuścić łowienie pstrągów albo skończyć bardzo wcześnie, zanim woda mocno się nagrzeje. Ryby warto odhaczać w wodzie, nie kłaść ich na suchym brzegu ani na kamieniach, trzymać poza wodą możliwie krótko i dotykać tylko mokrymi dłońmi albo w miękkiej, gumowanej siatce. Także im krótszy hol i mniej zamieszania przy wypuszczaniu, tym większa szansa, że ryba szybciej wróci do normalnej kondycji.



<h3 class="wp-block-heading">Źródła:</h3>



&#8211; Aaron Bartholomew, James A. Bohnsack, <a href="https://doi.org/10.1007/s11160-005-2175-1">A Review of Catch-and-Release Angling Mortality with Implications for No-take Reserves</a>, Reviews in Fish Biology and Fisheries, 2005. 



&#8211; Matthew J. Taylor, Karl R. White, <a href="https://doi.org/10.1577/1548-8675(1992)012%3C0760:AMAOHM%3E2.3.CO;2">A Meta-Analysis of Hooking Mortality of Nonanadromous Trout</a>, North American Journal of Fisheries Management, 1992.



&#8211; T. Turunen, P. Suuronen, <a href="http://hdl.handle.net/10138/577970">Hooking mortality of small brown trout and grayling in Finnish rivers catch and release fisheries</a>, Boreal Environment Research, 1996.



&#8211; Joseph W. Boyd, Stephen A. Leathe, Philip M. Sanchez, <a href="https://doi.org/10.1577/M09-107.1">Effects of Catch-and-Release Angling on Salmonids at Elevated Water Temperatures</a>, North American Journal of Fisheries Management, 2010.



&#8211; Robert B. DuBois, Kurt E. Kuklinski, <a href="https://doi.org/10.1577/M02-172.1">Effect of Hook Type on Mortality, Trauma, and Capture Efficiency of Wild, Stream-Resident Trout Caught by Active Baitfishing,</a> North American Journal of Fisheries Management, 2004.



&#8211; D. J. Schill, R. L. Scarpella, <a href="https://doi.org/10.1577/1548-8675(1997)017&lt;0873:BHRICA&gt;2.3.CO;2">Barbed Hook Restrictions in Catch-and-Release Trout Fisheries: A Social Issu</a>e, North American Journal of Fisheries Management, 1997. 



&#8211; Marika Kirstin Gale, Scott G. Hinch, Michael R. Donaldson, <a href="https://doi.org/10.1111/j.1467-2979.2011.00441.x">The role of temperature in the capture and release of fish</a>, Fish and Fisheries, 2013. 



Zdjęcie na górze: <a href="https://unsplash.com/@ewen_r_photographie?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Ewen Rousseau</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/a-fish-on-a-hook-jumps-from-splashing-water-367X93zh7qo?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>

Kraina Pstrąga

Przeżywalność wypuszczanych pstrągów czyli jeszcze słowo o No Kill.

Komentarze