19 sierpnia 2025 roku w prestiżowym czasopiśmie Nature Water ukazał się artykuł zatytułowany „<a href="https://www.nature.com/articles/s44221-025-00465-0">The important role of wetland conservation and restoration in nitrogen removal across European river basins</a>”. Autorzy przedstawiają w nim rolę, jaką odgrywają mokradła — zarówno zachowane, jak i odtwarzane — w ograniczaniu zanieczyszczenia rzek azotem na obszarze całej Europy.



<h3 class="wp-block-heading">Mokradła – naturalne filtry azotu</h3>



Azot trafia do wód powierzchniowych głównie z nawozów rolniczych oraz ścieków komunalnych. W nadmiarze powoduje eutrofizację, czyli zakwity glonów, deficyt tlenu, degradację ekosystemów wodnych co w konsekwencji często prowadzi do masowego śnięcia ryb. Natomiast mokradła działają jak biogeochemiczne filtry – dzięki obecności roślinności i mikroorganizmów potrafią zatrzymywać, wiązać i neutralizować związki azotu.



Według autorów badania, europejskie mokradła usuwają rocznie około 1,09 miliona ton azotu (± 95 tys. ton). To ogromna ilość, która pozwala znacząco ograniczać dopływ zanieczyszczeń do rzek i mórz.



<h3 class="wp-block-heading">Potencjał odtwarzania mokradeł</h3>



Sama ochrona istniejących terenów podmokłych to jednak za mało. W XIX i XX wieku osuszono ich w Europie miliony hektarów. Autorzy pracy wskazują, że przywrócenie zaledwie 1,6% obszarów rolnych, które i tak są przewidywane do porzucenia do 2040 roku, mogłoby ograniczyć dopływ azotu do wód o 22%.



Jeszcze ambitniejszy scenariusz, w którym odtworzono by 27% historycznie osuszonych mokradeł (czyli około 3% powierzchni kontynentu), mógłby przynieść redukcję azotu o 36%.



<h3 class="wp-block-heading">Znaczenie dla europejskich rzek</h3>



Wnioski płynące z badań mają charakter ogólnoeuropejski, ale ich konsekwencje dotyczą także Polski. Rzeki takie jak Odra, Wisła czy Warta borykają się z problemem nadmiernego dopływu biogenów. Ochrona i odtwarzanie mokradeł w zlewniach tych rzek mogłaby w istotny sposób poprawić jakość wody, a tym samym stan ekosystemów wodnych i ryb – w tym gatunków charakterystycznych dla krainy pstrąga i lipienia.



<h3 class="wp-block-heading">Co dalej?</h3>



Publikacja w Nature Water to kolejny, mocny głos nauki pokazujący, że inwestowanie w renaturyzację i ochronę terenów podmokłych ma wielowymiarowe znaczenie:



<ul class="wp-block-list">
<li>poprawia jakość wody,</li>



<li>wspiera bioróżnorodność,</li>



<li><a href="https://krainapstraga.pl/post/program-przeciw-suszy">zwiększa odporność na susze i powodzie</a>,</li>



<li>i, co ważne, może być realizowane w sposób niekolidujący z rolnictwem.</li>
</ul>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



🔗 Artykuł dostępny jest w całości na stronie Nature: <a href="https://www.nature.com/articles/s44221-025-00465-0">The important role of wetland conservation and restoration in nitrogen removal across European river basins</a>.



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



Zdjęcie na górze: <a href="https://unsplash.com/@ergin2596?utm_content=creditCopyText&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=unsplash">Ergin Yıldızoglu</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/brown-grass-on-river-during-daytime-RYw0RGrMrLA?utm_content=creditCopyText&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=unsplash">Unsplash</a>

Kraina Pstrąga

Mokradła na straży czystych rzek