W ostatnich dniach widzieliśmy przerażające obrazki z Bielska Białej. Zalane ulice, samochody, domy. Gwałtowny opad deszczu w bardzo krótkim czasie spowodował podniesienie się poziomu wody <a href="https://krainapstraga.pl/lowiska/pzw-katowice/biala">rzeki Białej</a> oraz szeregu innych mniejszych potoków, strumieni czy rowów. Cieki momentalnie zaczęły występować z koryt i spora część Bielska Białej znalazła się pod wodą. Nieszczęście nie ominęło również wielu sąsiednich miejscowości. 



W takich ciężkich momentach i nadzwyczajnych sytuacjach nikt o zdrowych zmysłach nie zastanawia się nad losem ryb, które zamieszkują wezbrane rzeki. Nasze myśli i spojrzenia kierowane są w stronę poszkodowanych i dotkniętych powodzią. A ryby? Okazuje się, że są na takie sytuacje przygotowane. Wezbrana rzeka, która z naszej perspektywy wydaje się być potężnym żywiołem niszczącym wszystko na swej drodze, dla ryb rzecznych nie jest sytuacją nadzwyczajną. 



Działalność człowieka, taka jak rozwój miast, rolnictwo i inżynieria rzek, zmniejszyła naturalną odporność rzek na ekstremalne zdarzenia. Nieprzepuszczalne powierzchnie, wszechobecne utwardzanie terenu, betonowanie i prostowanie koryt rzecznych a także nadmierne pobieranie wody pogłębiają skutki zarówno powodzi, jak i susz. I chociaż coraz więcej mówi się o konieczności renaturyzacji cieków, przywracania terenów zalewowych czy likwidacji rowów melioracyjnych, to jednak w dalszym ciągu działania podejmowane w tym kierunku stanowią istną krople w morzu potrzeb. Przywracanie naturalnej funkcjonalności rzek, takie jak ponowne połączenie rzek z ich terenami zalewowymi i zwiększanie różnorodności siedlisk, może z pewnością poprawić nie tylko bezpieczeństwo przeciwpowodziowe ale i odporność wielu gatunków ryb na ekstremalne warunki pogodowe. 



<h3 class="wp-block-heading">Powodzie a pstrągi</h3>



Dla pstrągów najbardziej niebezpieczne są powodzie zimowe i wczesnowiosenne, ale pod warunkiem, że są one naprawdę ekstremalne. Nie mówimy tutaj o podwyższonej wodzie wynikającej z naturalnego topnienia się śniegu. Chodzi o gwałtowne wezbrania, które mogą przenosić osady, przez co mogą powodować zasypywanie gniazd pstrąga, prowadząc do utraty jaj i zmniejszania populacji pstrąga. <a href="https://krainapstraga.pl/post/dlaczego-nie-warto-lowic-pstragow-w-okresie-zimowym">Dorosłe pstrągi są osłabione tarłem</a> i zdecydowanie unikają szybkiej wody, szukając spokojnych i głębszych miejsc. Wysoka woda może utrudnić im znalezienie takich zacisznych fragmentów rzeki. Także ledwo wykluty wylęg pstrąga jest w takiej sytuacji narażony na przeniesienie daleko w dół rzeki. 



Warto jeszcze zwrócić uwagę na fakt adaptacji się pstrągów do trudnych warunków i regularnie powtarzających się wysokich stanów wód. Dziki pstrąg, który przyszedł na świat w środowisku, w którym żyje jest zazwyczaj dobrze przystosowany do wysokich przepływów i potrafi lepiej znajdować energooszczędne miejsca lub przenosić się na zalane tereny w celu żerowania. Natomiast pstrąg hodowlany, pstrąg wpuszczony podczas zarybień, często tych umiejętności nie posiada, lub ma je znacznie gorzej rozwinięte. 



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="1008" height="756" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/06/jason-thomas-G0QwGYavIyY-unsplash.jpg" alt="" class="wp-image-2985" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/06/jason-thomas-G0QwGYavIyY-unsplash.jpg 1008w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/06/jason-thomas-G0QwGYavIyY-unsplash-300x225.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/06/jason-thomas-G0QwGYavIyY-unsplash-768x576.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 1008px) 100vw, 1008px" /></figure>



Wysoka i gwałtowna woda to także znaczne zmiany fizyczne w siedliskach rzecznych. Zmiany, które często mogą dać pozytywny efekt. Wysokie przepływy mogą bowiem przekształcać koryta rzek, usuwać roślinność pokrywającą kamienne dno, oczyszczać to dno z piaszczystych osadów i tworzyć nowe siedliska oraz stanowiska tarłowe. 



<h3 class="wp-block-heading">Pstrągi a susze</h3>



Susze i wysokie temperatury mają większy wpływ na pstrągi w porównaniu do powodzi. Zmniejszony przepływ wody zmniejsza dostępność siedlisk i zwiększa temperaturę przez co pogarsza ogólną sytuację pstrągów. W miarę wysychania rzek a w szczególności niewielkich strumieni i potoków, pstrągi mogą być izolowane na małych odcinkach, w niewielkich dołkach czy wręcz zastoiskach, co zwiększa ich podatność na drapieżniki i stresy środowiskowe. 



Susze często wiążą się z<a href="https://krainapstraga.pl/post/lososiowate-a-zmiany-klimatyczne"> wysokimi temperaturami, które potęgują stres wśród ryb.</a> Zmniejszony przepływ i wyższe temperatury mogą prowadzić do hipoksji (niskiego poziomu tlenu w organizmie), co dodatkowo utrudnia przetrwanie pstrągów. Także toksyczność wielu substancji jest większa w wyższych temperaturach, a przy niższych przepływach stężenie takich szkodliwych substancji gwałtownie rośnie.



Susze opóźniają migracje tarłowe, zwiększają wydatek energetyczny i narażają ryby na choroby i pasożyty. Niskie przepływy również wpływają na zmiany fizyczne koryta rzeki. Osadzający się przy niskich przepływach osad na dnie powoduje zasypywanie żwiru tarliskowego, zmniejszając skuteczność inkubacji jaj. Niewielkie strumienie o przewadze dna piaszczystego wypłaszczają się. Charakterystyczna sekwencja w postaci plosa i bystrza zaciera się, a ilość odcinków z głębszą wodą maleje drastycznie. Dopiero kolejna wysoka woda będzie w stanie odbudować naturalny charakter rzeki. 



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="1000" height="712" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/06/marko-lengyel-Jy0G3hebqp0-unsplash.jpg" alt="" class="wp-image-2986" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/06/marko-lengyel-Jy0G3hebqp0-unsplash.jpg 1000w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/06/marko-lengyel-Jy0G3hebqp0-unsplash-300x214.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/06/marko-lengyel-Jy0G3hebqp0-unsplash-768x547.jpg 768w" sizes="auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px" /></figure>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



Jak widać z powyższej krótkiej analizy oba ekstremalne zjawiska pogodowe stanowią znaczące wyzwania dla organizmów wodnych, w tym także pstrągów, ale to susze i wysokie temperatury, mają większy i zdecydowanie bardziej negatywny wpływ na populacje pstrągów. 



Dla zainteresowanych tą tematyką polecam m.in. artykuł autorstwa Jonathana Greya pt. &#8222;<a href="https://www.wildtrout.org/assets/reports/6-11-Jonny-Floods-drought.pdf">Floods, Drought and Trout</a>&#8222;, który został opublikowany na stronie organizacji <a href="https://www.wildtrout.org/">Wild Trout Trust</a>.



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



Zdjęcie na górze strony: <a href="https://unsplash.com/@passimage?utm_content=creditCopyText&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=unsplash">Free Nomad</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/a-river-running-through-a-lush-green-forest-y3RHOlcPKsI?utm_content=creditCopyText&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=unsplash">Unsplash</a>

Kraina Pstrąga

Powodzie lepsze od suszy. Dla pstrągów.

Komentarze