Pstrąg tęczowy to gatunek, który cieszy się rosnącą popularnością nie tylko na naszych stołach, ale także wśród wędkarzy. W okresie jesiennym, kiedy nasz rodzimy pstrąg potokowy objęty jest ochroną, popularny &#8222;tęczak&#8221; może stanowić atrakcyjną alternatywę dla miłośników łowienia pstrągów. Łatwo dostępny dzięki licznym hodowlom, które co raz częściej udostępniają&nbsp;swoje wody jak tzw. Trout Area, czyli specjalnej technika spinningowej, polegającej na lekkim łowieniu tych walecznych ryb. Poza walorami sportowymi jest również doceniany za swoje delikatne mięso, coraz częściej goszcząc na polskich stołach jako zdrowa opcja w codziennej diecie.



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



Pstrąg tęczowy (Oncorhynchus mykiss), potocznie zwany tęczakiem, naturalnie występuje we wschodniej części Ameryki Północnej, oraz północno &#8211; zachodniej Azji, w wodach rzek uchodzących do Oceanu Spokojnego. Wyróżnić można dwie główne odmiany tęczaka &#8211; wędrowną i słodkowodną. Forma wędrowna, zwana steelhead, jest anadromiczną formą przybrzeżnego pstrąga tęczowego (O. m. irideus) lub pstrąga czerwonopasmowego z rzeki Kolumbia (O. m. gairdneri). Forma wędrowna powraca do rzek w celu odbycia tarła po spędzeniu dwóch do trzech lat w oceanie.



Tęczak szybko zyskał popularność wśród wędkarzy i hodowców ryb. Jego łatwość hodowli oraz zdolność do życia w wyższych temperaturach oraz tolerancja na zmienne warunki środowiskowe spowodowały, że w Europie stał się <a href="https://krainapstraga.pl/post/pstrag-teczowy-przyszlosc-polskiego-stolu-wigilijnego" data-type="link" data-id="https://krainapstraga.pl/post/pstrag-teczowy-przyszlosc-polskiego-stolu-wigilijnego">głównym pstrągiem hodowlanym</a>, wyprzedzając pstrąga potokowego (Salmo trutta). Jego wprowadzanie poza naturalny zasięg rozpoczęło się w drugiej połowie XIX wieku, a od tego czasu trafił do co najmniej 99 krajów.



Od czasu swojej pierwszej introdukcji poza naturalny zasięg pstrąg tęczowy stał się naturalizowany w wielu częściach świata. Populacja jest uznawana za naturalizowaną i samowystarczalną, jeśli może przetrwać bez wsparcia ze strony człowieka w postaci zarybień. W Europie, mimo ponad 130-letniej historii hodowli i zarybień, wciąż brakuje jednoznacznych dowodów na to, że pstrąg tęczowy stał się gdzieś gatunkiem naturalizowanym i utworzył stabilną i samodzielną populację. Według publikacji z 2010 roku (Savini i in.) populacje dzikie pstrąga tęczowego stwierdzono w 28 z 41 analizowanych europejskich krajów. Jednakże populacje rzeczywiście samowystarczalne nie zostały do końca potwierdzone. Zdecydowana większość istniejących populacji pstrąga tęczowego w Europie jest zależna od ciągłych zarybień lub przypadkowych ucieczek z hodowli i farm rybackich. 



<h3 class="wp-block-heading">W tych wodach żyje i rozmnaża się&nbsp;pstrąg tęczowy </h3>



Gdzie w Europie&nbsp;&#8222;tęczakom&#8221; udało się zadomowić i stworzyć, chociaż przez jakiś czas, populacje niewymagające dodatkowych zarybień? Poniżej znajduje się lista niektórych europejskich rzek i jezior, gdzie obserwowano tarło oraz wylęg pstrąga tęczowego. Pełna lista takich wód znajduje się w publikacji naukowej pt. &#8222;<a href="https://www.researchgate.net/publication/275969184_Rainbow_Trout_in_Europe_Introduction_Naturalization_and_Impacts">Rainbow Trout in Europe: Introduction, Naturalization, and Impacts</a>&#8221; (D. Stankovic, A. Crivelli, A. Snoj). Według autorów ww. pracy najwięcej rzek ze stabilną&nbsp;populacją tej ryby znajduje się w środkowej i południowej Europie, głównie w Austrii, Słowenii czy Włoszech. Jednak jeśli weźmiemy pod uwagę jak duże ilości pstrąga tęczowego były wpuszczane do wód europejskich rzek to okaże się, że te wody ze stabilną populacją stanowią zaledwie niewielki odsetek wszystkich zarybianych wód. W dużej ilości rzek, pomimo że obserwowano tarło przez pierwsze lata po zarybieniach, ryby te zanikały, nie znajdując dla siebie odpowiednich warunków do dalszego rozwoju.



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="692" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Vattersee_bei_Granna-1140x692.jpg" alt="Wielkie jezioro" class="wp-image-3246" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Vattersee_bei_Granna-1140x692.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Vattersee_bei_Granna-300x182.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Vattersee_bei_Granna-768x466.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Vattersee_bei_Granna.jpg 1200w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /></figure>



<ul class="wp-block-list">
<li>W dopływach wpadających do jeziora Vättern, drugiego co do wielkości jeziora w Szwecji, odnotowano naturalne rozmnażanie, ale zaobserwowano słaby wzrost wylęgu.</li>
</ul>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="855" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Hobolelva-1140x855.jpg" alt="Niewielka rzeka płynąca skrajem lasu" class="wp-image-3247" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Hobolelva-1140x855.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Hobolelva-300x225.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Hobolelva-768x576.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Hobolelva.jpg 1200w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption"><a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hob%C3%B8lelva.jpg">Fotografspire, via Wikimedia Commons</a></figcaption></figure>



<ul class="wp-block-list">
<li>W Norwegii obserwowana była populacja pstrąga tęczowego w strumieniu Kråkstadelva, dopływie rzeki Hobølelva na południe od Oslo. Pstrąg tęczowy został naturalizowany w tym nizinnym strumieniu po wypuszczeniu 200 osobników w 1995 r., a populację obserwowano jeszcze w 2013 r.</li>
</ul>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="726" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Weisse_Elster_in_Leipzig-1140x726.jpg" alt="Duża rzeka nizinna" class="wp-image-3250" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Weisse_Elster_in_Leipzig-1140x726.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Weisse_Elster_in_Leipzig-300x191.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Weisse_Elster_in_Leipzig-768x489.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Weisse_Elster_in_Leipzig.jpg 1200w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /></figure>



<ul class="wp-block-list">
<li>W Niemczech odnotowano samowystarczalną populację pstrąga tęczowego w górnym biegu Białej Elstery w Saksonii.</li>
</ul>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="758" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Gailfluss_Brucke_bei_Vorderberg_Karnten-1140x758.jpg" alt="" class="wp-image-3252" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Gailfluss_Brucke_bei_Vorderberg_Karnten-1140x758.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Gailfluss_Brucke_bei_Vorderberg_Karnten-300x200.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Gailfluss_Brucke_bei_Vorderberg_Karnten-768x511.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Gailfluss_Brucke_bei_Vorderberg_Karnten.jpg 1200w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption"><a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gailfluss,_Br%C3%BCcke_bei_Vorderberg,_K%C3%A4rnten.jpg">Rzeka Gail, autor: Naturpuur, via Wikimedia Commons</a></figcaption></figure>



<ul class="wp-block-list">
<li>W Austrii pstrąg tęczowy jest od dawna obecny w wielu wodach, głównie alpejskich. W Karyntii stał się najliczniejszym gatunkiem ryb w wodach otwartych i utworzył samowystarczalne populacje. Rzeka Gail jest najbardziej charakterystycznym przykładem negatywnego wpływu konkurencji ze strony pstrąga tęczowego na rodzime populacje pstrągów potokowych i lipieni.</li>
</ul>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="855" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Alpenrhein2022-1140x855.jpg" alt="" class="wp-image-3255" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Alpenrhein2022-1140x855.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Alpenrhein2022-300x225.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Alpenrhein2022-768x576.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Alpenrhein2022.jpg 1200w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption"><a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Alpenrhein2022.jpg">Rzeka Ren, autor: Clemenspool, via Wikimedia Commons</a></figcaption></figure>



<ul class="wp-block-list">
<li>Gatunek ten jest obecnie obecny w prawie całej Szwajcarii, występuje w prawie 40% szwajcarskich jezior. Niemniej jednak większość populacji opiera się na stałych zarybianiach. Naturalną reprodukcję zaobserwowano tylko w alpejskim systemie Renu gdzie pstrąg tęczowy stał się rybą&nbsp;dominującą.</li>
</ul>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="855" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Soca_in_Slovenia_2015-1140x855.jpg" alt="Piękna górska rzeka o pięknej turkusowej wodzie." class="wp-image-3256" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Soca_in_Slovenia_2015-1140x855.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Soca_in_Slovenia_2015-300x225.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Soca_in_Slovenia_2015-768x576.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Soca_in_Slovenia_2015-1536x1152.jpg 1536w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Soca_in_Slovenia_2015-1568x1176.jpg 1568w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Soca_in_Slovenia_2015.jpg 2000w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption"><a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:So%C4%8Da_in_Slovenia_2015.jpg">Rzeka Soča, autor: Niksy, CC0, via Wikimedia Commons</a>.</figcaption></figure>



<ul class="wp-block-list">
<li>W Słowenii pierwsze przypadki rozmnażania w naturze pstrąga tęczowego obserwowano na przełomie XIX wieku i XX wieku. Właśnie wtedy do wód otwartych trafiało najwięcej tych ryb. Dziś nadal występuje one w wielu wodach Słowenii i w wielu utworzył samowystarczalne populacje, np. w rzece Zala, w górnej części rzeki Iška czy np. w dopływach rzeki Soča.</li>
</ul>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="743" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/River_Lathkill_-_geograph.org_.uk_-_5637517-1140x743.jpg" alt="" class="wp-image-3262" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/River_Lathkill_-_geograph.org_.uk_-_5637517-1140x743.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/River_Lathkill_-_geograph.org_.uk_-_5637517-300x196.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/River_Lathkill_-_geograph.org_.uk_-_5637517-768x501.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/River_Lathkill_-_geograph.org_.uk_-_5637517-1536x1001.jpg 1536w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/River_Lathkill_-_geograph.org_.uk_-_5637517-1568x1022.jpg 1568w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/River_Lathkill_-_geograph.org_.uk_-_5637517.jpg 1600w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption"><a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:River_Lathkill_-_geograph.org.uk_-_5637517.jpg">Rzeka Lathkill,&nbsp;Andy Stephenson, via Wikimedia Commons</a></figcaption></figure>



<ul class="wp-block-list">
<li>Populacja rzeki Wye oraz jej dopływu rzeki Lathkill jest jedyną obecnie rozmnażającą się populacją pstrąga tęczowego w Anglii. Wye to wapienna rzeka o długości ponad 30 km a rzeka Lathkill jest jej najważniejszym dopływem. Wye jest jedną z najbardziej znanych rzek w Derbyshire ze względu na swoją popularność wśród wędkarzy oraz dużą liczbę żyjących tutaj dzikich pstrągów i lipieni.</li>
</ul>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="855" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Le_lac_des_Bouillouses_et_la_Tet-1140x855.jpg" alt="" class="wp-image-3264" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Le_lac_des_Bouillouses_et_la_Tet-1140x855.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Le_lac_des_Bouillouses_et_la_Tet-300x225.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Le_lac_des_Bouillouses_et_la_Tet-768x576.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Le_lac_des_Bouillouses_et_la_Tet.jpg 1200w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption"><a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Le_lac_des_Bouillouses_et_la_T%C3%AAt.jpg">Jezioro Bouillouses, Alan Mattingly via Wikimedia Commons</a></figcaption></figure>



<ul class="wp-block-list">
<li>Również we Francji udokumentowano kilka miejsc z istniejącą od wielu lat populacją pstrąga tęczowego. Jednym z nich jest Jezioro Bouillouses, będące właściwie sztucznym zbiornikiem powstałym w na rzece Tet w południowych Pirenejach. Pstrąg tęczowy występuje też licznie w rzece l’Estibère, która jest jednym z dopływów tego zbiornika.</li>
</ul>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1140" height="586" src="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Lemme_a_gavi-1140x586.jpg" alt="" class="wp-image-3265" srcset="https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Lemme_a_gavi-1140x586.jpg 1140w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Lemme_a_gavi-300x154.jpg 300w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Lemme_a_gavi-768x395.jpg 768w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Lemme_a_gavi-1536x789.jpg 1536w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Lemme_a_gavi-2048x1052.jpg 2048w, https://panel.krainapstraga.pl/wp-content/uploads/2024/12/Lemme_a_gavi-1568x806.jpg 1568w" sizes="auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px" /><figcaption class="wp-element-caption"><a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lemme_a_gavi.jpg">Rzeka Lemme, F Ceragioli via Wikimedia Commons</a></figcaption></figure>



<ul class="wp-block-list">
<li>Rzeki Lemme i Gorzente to jedno z kilku włoskich rzek gdzie pstrąg tęczowy rozmnaża się&nbsp;tworzy w miarę&nbsp;stabilną&nbsp; populację. Oba dopływy rzeki Orba w prowincji Alessandria w zachodnich Włoszech, zostały po raz pierwszy zasiedlone przez pstrągi tęczowe w latach 30. XX wieku. Mimo, że w wodach tych brakowało naturalnych populacji łososiowatych, obecnie obie rzeki są siedliskiem stałej, samowystarczalnej populacji.</li>
</ul>



<h3 class="wp-block-heading">Zagrożenia związane z introdukcją pstrąga tęczowego w Europie</h3>



Autorzy wymienionej już przeze mnie publikacji na temat pstrąga tęczowego w Europie podają także przykłady negatywnego wpływu zarybień wód otwartych tą rybą. Na pierwszym miejscu zwracają oni uwagę na konkurencyjność względem innych ryb, przede wszystkim pstrąga potokowego i lipienia. Pstrąg tęczowy, szczególnie zarybiany w dużych ilościach stanowi konkurencję pokarmową i wpływa negatywnie na przeżywalność pstrąga potokowego, co udokumentowano np. w Pirenejach we Francji oraz w rejonie Jeziora Bodeńskiego. W przypadku lipienia głównym zagrożeniem jest wspólny czas i miejsce odbywającego się tarła. Tęczak może nie tylko wyżerać ikrę lipienia, ale także przeganiać lipienie z tarlisk czy nadsypywać gniazda lipieni.



Obecność pstrąga tęczowego może też wpływać negatywnie na inne, głównie mniejsze gatunki ryb, które mogą stanowić pokarm dla pstrąga. Przykładowo introdukcja pstrąga tęczowego negatywnie wpłynęła na endemiczną ichtiofaunę adriatyckich dorzeczy, m.in. doprowadziła do wymarcia bardzo rzadkiego strzebla (Telestes metohiensis) w rzece Ljuta w Chorwacji.



Innym poważnym zagrożeniem ze strony pstrągów tęczowych jest przenoszenie chorób zakaźnych i pasożytów. Pstrąg tęczowy może być odpowiedzialny za przenoszenie takich chorób jak np. myksomatoza, powodowana przez pasożyta Myxosoma cerebralis, która ma negatywne skutki na populacje ryb łososiowatych. Prawdopodobnie wprowadzenie pstrąga tęczowego przyczyniło się do przeniesienia przywry monogenicznej Gyrodactylus salaris ze Szwecji do Norwegii, co miało poważne konsekwencje dla lokalnych gatunków ryb łososiowatych. 



Pomimo licznych zarybień wód europejskich, pstrąg tęczowy nie zdołał w pełni zaaklimatyzować się w tutejszych warunkach, dlatego w porównaniu do innych regionów świata jego wpływ na rodzime gatunki ryb i różnorodność biologiczną w ekosystemach wodnych jest mniej zbadany, choć bezsprzecznie istnieją dowody na jego negatywne oddziaływanie.



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



Literatura:



&#8222;<a href="https://www.researchgate.net/publication/275969184_Rainbow_Trout_in_Europe_Introduction_Naturalization_and_Impacts">Rainbow Trout in Europe: Introduction, Naturalization, and Impacts</a>&#8221; (D. Stankovic, A. Crivelli, A. Snoj), Article in Reviews in Fisheries Science &amp; Aquaculture · January 2015



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>

Kraina Pstrąga

Pstrąg tęczowy w Europie – adaptacja i zagrożenia