Straceńcza próba przedłużenia gatunku

Łukasz Drążewski·
176 wyświetleń·4 minuty czytania
Straceńcza próba przedłużenia gatunku

Koniec października i w zasadzie cały listopad to ich czas, czas pstrągów. Chociaż większość organizmów świata zwierząt żyjących na naszej półkuli ma swój okres godów wiosną i wczesnym latem to jednak są w tej kwestii wyjątki. Czy samo to nie jest ciekawe, kiedy to w czasie najbardziej ponurej pory roku, gdy wszystko wkoło zamiera, ptaki przestają śpiewać, latające czy skaczące owady są ledwo zauważalne, a drzewa zrzuciły już prawie wszystkie liście, właśnie wtedy pięknie ubarwione pstrągi potokowe przystępują do tarła. Tak, to właśnie teraz jest ich czas, jedyna szansa na przedłużenie istnienia gatunku.

Przede wszystkim żwir, ale…

Łatwość z jaką można zaobserwować pstrągi na tarlisku jest zachętą do tego, aby wybrać się w tym czasie nad wodę. Co roku więc, korzystając z kilku godzin krótkiego dnia, wybieram się nad rzadko uczęszczane fragmenty rzek i strumieni w poszukiwaniu potencjalnie dobrych miejsc. Jakie są to miejsca? Przede wszystkim o żwirowym, lub choćby z rzadko usianym kamieniami dnem. Jak nauczyło mnie doświadczenie, pstrągi w celu złożenia ikry mogą wybierać miejsca bardzo ubogie w żwir. Wynikać to może z kilku powodów.

Po pierwsze – pomimo dużych zdolności migracyjnych i umiejętności pokonywania trudnych przeszkód, są często w naszych ciekach bariery nie do przejścia. Miejsca poniżej takich przeszkód często gromadzą spore ilości ryb. I ryby te podejmują tam wręcz desperackie próby kopania gniazd tarłowych, pomimo braku odpowiedniego budulca.

Po drugie – pstrągi, które wykluły się z ikry w danym cieku próbują powrócić do miejsca swojego „narodzenia”. Jest to tzw. „homing„, czyli zdolność dorosłych ryb do odnajdywania miejsca przyjścia na świat. Co jednak w sytuacji kiedy miejsce to zostało w jakiś sposób zmienione, np. poprzez wezbrania albo ingerencję człowieka? Myślę, że pstrąg nie zastanawia się nad tym, ale instynktownie próbuje przystąpić do tarła w tym właśnie miejscu. Dla mnie idealnym przykładem dla takiej sytuacji była nieistniejąca już rzeka Sztoła. To właśnie tam co roku pstrągi odkopywały spod warstwy piaszczysto – mulistego osadu niewielkie połacie żwiru. Najczęściej był to drobny żwirek, o średnicy uziarnienia zdecydowanie mniejszej niż 20 mm. Jednak zawsze pod koniec listopada dno było oczyszczone, a podłużne ślady odkopanego żwiru jednoznacznie świadczyły o obecności pstrągów w tym miejscu. Czy tarło było skuteczne? Musiało być, skoro co roku ryby przybywały na to samo, z pozoru beznadziejne, tarlisko.

Powód trzeci – zarybienia. Pstrągi pochodzące z zarybień nie mają szans na homing i powrót do miejsca wylęgu. Muszą same znaleźć odpowiednie miejsce a w tym celu wędrują zazwyczaj w górę strumienia. Bo tam woda jest zimniejsza, stabilniejsza, czystsza. Czy jednak dno w górze strumienia zawsze stwarza lepsze warunki do tarła? Niekoniecznie. Ryby, które nie znają rzeki do której zostały wpuszczone działają intuicyjnie. Pół biedy jeżeli w danym cieku występują już dzikie pstrągi. Jest wtedy szansa, że te pochodzące z zarybień zostaną niejako zwabione i zachęcone przez te, które wiedzą gdzie należy budować gniazda, ponieważ są „u siebie”. W innym przypadku pstrągi muszą wykazać się swoistą inteligencją oraz instynktem. Nie ma jednak gwarancji, że potok, do którego ryby zostały wpuszczone, ma odpowiednie dno do złożenia ikry…

Obserwujmy z głową

Pstrągi na tarlisku dostrzeże nawet dziecko. Rzadko kiedy mamy taką okazję, aby zobaczyć z bliska mieszkańców pobliskich rzek i strumieni. Pamiętajmy jednak, że to co nam wydaje się pięknym widowiskiem i spektaklem przyrody dla wielu innych może być łatwą okazją do pozyskania rybiego mięsa. Niestety w internecie często można znaleźć dokładne opisy miejsc wraz ze zdjęciami, w których ryby łososiowate się wycierają. Starajmy się jednak unikać tego typu publikacji. Pozostawmy nasze obserwacje tylko dla siebie a jeżeli już zamieszczamy gdzieś nasze zdjęcia czy filmy to tak, aby nie dało się rozpoznać gdzie dokładnie zostały wykonane (no chyba, że tak jak w przypadku Sztoły, rzeka jak i tarlisko już nie istnieją :)) Dajmy naszym szlachetnym rybom większe szansę na przetrwanie.

Zdjęcie na górze: Oleksandr Sushko on Unsplash

Komentarze