
<p class="wp-block-paragraph">Najnowsza praca badawcza na temat pstrągów żyjących na Półwyspie Apenińskim łączy analizę współczesnych ryb z DNA wyizolowanym ze starych kości znalezionych w nadmorskiej jaskini w Kalabrii. Autorzy spróbowali odtworzyć, jak wyglądał pradawny pstrąg śródziemnomorski i jak bardzo podobny był do ryb żyjących obecnie na tych terenach.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Sam materiał badawczy był bardzo bogaty. W badanym stanowisku archeologicznym rozpoznano 8311 szczątków ryb, a spośród oznaczonych kości aż 2479 należało do pstrąga. W najstarszych, chłodniejszych warstwach udział pstrąga przekraczał nawet 90 proc., a część osobników miała ponad 52 cm długości, przy czym trafiały się też ryby większe niż 57 cm. Dane wskazują także, że w czasie <strong>młodszego dryasu</strong>, czyli chłodnego epizodu pod koniec <strong>ostatniego zlodowacenia</strong>, część południowowłoskich pstrągów mogła jeszcze prowadzić wędrówki między rzekami a morzem.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Zimny epizod i duże ryby</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Autorzy wiążą ten obraz z warunkami panującymi pod koniec plejstocenu. Młodszy dryas był okresem chłodniejszym, a Morze Śródziemne miało wtedy niższą temperaturę i mniejsze zasolenie niż dziś. W takich warunkach <strong>pstrąg potokowy</strong> mógł korzystać z morza jako dodatkowego obszaru żerowania, co tłumaczyłoby zarówno duże rozmiary ryb, jak i ich dużą liczbę w materiale z jaskini. Później, wraz z ociepleniem na początku holocenu, ten model zaczął się załamywać.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Co pokazało DNA</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Najciekawsza część pracy dotyczy właśnie genetyki. Analiza 32 dawnych próbek pokazała, że w starszych warstwach dominowały śródziemnomorskie linie genetyczne, a pod koniec tego chłodnego okresu ich skład wyraźnie się zmienił. W młodszych warstwach pojawiła się linia południowoatlantycka, której dziś praktycznie nie ma już na kontynentalnej części Włoch. </p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>O tym, jak złożona jest historia rodzimych włoskich pstrągów, pisałem już wcześniej w tekście <a href="https://krainapstraga.pl/post/poznaj-rodzime-gatunki-wloskich-pstragow">Poznaj rodzime gatunki włoskich pstrągów</a>. </em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Z kolei w materiale współczesnym przebadano 252 ryby z pobliskich cieków i wykryto 14 haplotypów, z czego aż 7 było nowymi wariantami linii adriatyckiej. To pokazuje, że południowe Włochy nadal kryją sporą, lokalną różnorodność genetyczną, choć jej dzisiejszy układ jest już zupełnie inny niż tysiące lat temu.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Jako ciekawy przykład autorzy przytaczają rzekę Noce. W materiale współczesnym z tego cieku autorzy znaleźli już tylko haplotypy ATcs3 i ATcs4, czyli warianty północnoatlantyckie związane z rybami pochodzącymi z hodowli i dawnych zarybień. Co istotne, sygnały te różnią się znacząco od tych, które pojawiały się w materiale dawnym, bo współczesne haplotypy północnoatlantyckie różniły się od dawnej linii południowoatlantyckiej obecnej w próbkach archeologicznych. Taki wynik sugeruje, że genetyczny obraz tej rzeki został już mocno przekształcony przez działalność człowieka i że odczytanie pierwotnej historii lokalnej populacji stało się dużo trudniejsze. Autorzy piszą wprost, że <strong>zarybienia obcymi szczepami w bardzo krótkim czasie zaczęły ścierać efekt milionów lat ewolucji i lokalnego różnicowania populacji</strong>.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Dobra lekcja na dziś</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Ta praca dobrze pokazuje mechanizm zmian dotyczących zasięgu, sposobu życia i składu genetycznego południowych populacji pstrąga. Najpierw klimat przesuwał granice występowania i mieszał linie genetyczne, a później człowiek dołożył do tego własną presję przez złe zarządzanie i sztuczne introdukcje. Autorzy sugerują więc dość prosty wniosek: jeśli chcemy jeszcze chronić rodzime populacje pstrąga, to trzeba przede wszystkim zrozumieć jego lokalną historię genetyczną, bo bez tego łatwo można stracić coś, czego później nie da się już odtworzyć.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Omawiana praca:</h4>



<ul class="wp-block-list">
<li>Tatiana Fioravanti, Andrea Splendiani, Tommaso Righi i in., <em>In Search of the Lost Brown Trout (Salmo trutta Complex) Using DNA of Ancient and Modern Samples From the Southern Italian Peninsula</em>, Evolutionary Applications, 2026. https://doi.org/10.1111/eva.70270</li>
</ul>


Kraina Pstrąga

W poszukiwaniu pradawnych pstrągów

Komentarze